{"id":9731,"date":"2025-11-18T11:10:00","date_gmt":"2025-11-18T08:10:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/?p=9731"},"modified":"2026-01-02T17:06:39","modified_gmt":"2026-01-02T14:06:39","slug":"enkazin-uzerine-kurulan-gosteri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/2025\/11\/18\/enkazin-uzerine-kurulan-gosteri\/","title":{"rendered":"Enkaz\u0131n \u00dczerine Kurulan G\u00f6steri"},"content":{"rendered":"<p class=\"wp-block-paragraph\">Bug\u00fcn sosyal medyada bir anda kar\u015f\u0131ma \u00e7\u0131kan bir foto\u011fraf, b\u00fct\u00fcn g\u00fcn\u00fcm\u00fc ters y\u00fcz etmeye yetti. AKP Kongre Merkezi\u2019nde d\u00fczenlenen \u201cMedeniyetimizde \u015eehir ve Mek\u00e2n\u201d temal\u0131 \u015eehircilik Zirvesi ve Kentk\u0131r\u0131m Sergisi\u2019nin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda \u00e7ekilmi\u015f bir kareydi bu. Bir enkaz maketinin\u00a0\u00fczerine yaz\u0131lm\u0131\u015f \u201cKENTKIRIM\u201d kelimesi ve \u00f6n\u00fcnde poz veren cumhurba\u015fkan\u0131\u2026\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130lk anda, bunun yine bir yapay zek\u00e2 \u00fcretimi g\u00f6rsel oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Ke\u015fke \u00f6yle olsayd\u0131. Ger\u00e7ek oldu\u011funu anlad\u0131\u011f\u0131mda ise i\u00e7imde tarif edemeyece\u011fim bir s\u0131k\u0131\u015fma belirdi. Telefonumun ekran\u0131n\u0131 kapatt\u0131m ve evden derse yeti\u015fmek i\u00e7in \u00e7\u0131kt\u0131m ama yirmi dakikal\u0131k yol boyunca bu kare akl\u0131mda d\u00f6nd\u00fc durdu. Y\u0131k\u0131m\u0131n estetik bir nesneye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc (d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131) o sahne.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Karn\u0131ma bir yumruk yemi\u015f gibi hissetmemin nedeni depremde en \u00e7ok y\u0131k\u0131ma u\u011frayan illerden birinde ve kentk\u0131r\u0131m\u0131n en \u00f6rg\u00fctl\u00fc \u015fekilde uyguland\u0131\u011f\u0131 \u015fehirlerden biri olan Malatya\u2019da b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f olmam olabilir. 6 \u015eubat sabah\u0131n\u0131n sars\u0131nt\u0131yla \u00e7\u00f6ken \u015fehirlerin \u00e7o\u011funda ayn\u0131 politikan\u0131n izleri var. Bu y\u00fczden bu foto\u011fraf benim i\u00e7in k\u00f6t\u00fc bir kare olman\u0131n \u00f6tesinde, \u00fc\u00e7 y\u0131ld\u0131r ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z y\u00fck\u00fcn k\u00fcstah bir hat\u0131rlat\u0131c\u0131s\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu k\u00fcstahl\u0131\u011f\u0131n bende yaratt\u0131\u011f\u0131 \u00f6fke \u00fczerine saatlerce konu\u015fabilirim. Ama bundan \u00f6nce bir \u015feyi netle\u015ftirmek istiyorum: <strong>Nedir bu kentk\u0131r\u0131m?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kentk\u0131r\u0131m, Bosna Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonra literat\u00fcre giren bir kavram; fiziksel yap\u0131lar\u0131n yok edilmesi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla haf\u0131zan\u0131n, ya\u015fam bi\u00e7imlerinin ve k\u00fclt\u00fcrel s\u00fcreklili\u011fin hedef al\u0131nmas\u0131 anlam\u0131na geliyor. Yani sadece binalar de\u011fil; bir toplulu\u011fun belle\u011fi, ili\u015fkileri, ya\u015fam pratikleri, k\u0131sacas\u0131 b\u00fct\u00fcn bir hayat dokusu yok ediliyor. Bir \u015fehrin ta\u015f\u0131na, yoluna, meydan\u0131na yap\u0131lan her m\u00fcdahale ayn\u0131 zamanda onun haf\u0131zas\u0131na yap\u0131lm\u0131\u015f oluyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kentler, i\u00e7inde ya\u015fayan herkese ayn\u0131 hayat\u0131 sunmaz. \u0130\u015f\u00e7ilerin, kad\u0131nlar\u0131n, yoksullar\u0131n kent deneyimiyle zenginlerin kent deneyimi hi\u00e7bir zaman e\u015fit olmad\u0131. Kentler \u00e7o\u011fu zaman baz\u0131lar\u0131n\u0131 i\u00e7eri al\u0131rken baz\u0131lar\u0131n\u0131 d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rakmak \u00fczere tasarlan\u0131r. Tam da bu e\u015fitsiz zemin, kentk\u0131r\u0131m\u0131n uygulanabilece\u011fi politik atmosferi yarat\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bug\u00fcn Gazze\u2019de siyonist ve s\u00f6m\u00fcrgeci \u0130srail devletinin t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n g\u00f6zleri \u00f6n\u00fcnde uygulad\u0131\u011f\u0131 pratik bunun en g\u00fcncel \u00f6rne\u011fi. Ama kentk\u0131r\u0131m\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in o kadar uza\u011fa bakmaya da gerek yok. Yan\u0131 ba\u015f\u0131m\u0131zda, bu co\u011frafyada da benzer s\u00fcre\u00e7lerin nas\u0131l i\u015fledi\u011fini biliyoruz.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Peki neden \u201ck\u0131r\u0131yorlar\u201d kentleri? Daha \u00e7arp\u0131k, daha denetimci, daha sermaye dostu bir d\u00fczen in\u015fa etmek i\u00e7in. Kamusal alanlar\u0131 azalt\u0131p, halk\u0131n (\u00f6zellikle kad\u0131nlar\u0131n) bir araya geldi\u011fi yerleri t\u0131ra\u015flay\u0131p, kad\u0131nlar\u0131 eve hapsetmek i\u00e7in. Ve elbette, hizmet ettikleri sermayeye yeni rant alanlar\u0131 yaratmak i\u00e7in. \u00c7\u00fcnk\u00fc kentte \u201ci\u00e7eri\u201d ile \u201cd\u0131\u015far\u0131\u201d aras\u0131ndaki \u00e7izgiyi de onlar \u00e7iziyor: \u0130\u00e7erisi evin d\u00f6rt duvar\u0131, d\u0131\u015far\u0131s\u0131 ise giderek s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan sokaklar. Yoksullar\u0131n, kad\u0131nlar\u0131n, g\u00f6\u00e7menlerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 mahalleler kentin k\u0131y\u0131s\u0131na itiliyor; merkez ise sermayeye ayr\u0131l\u0131yor. Sonu\u00e7ta ortaya \u00e7\u0131kan \u015fey: Birbirinin kopyas\u0131 gibi duran, gri-kahverengi, ruhsuz, k\u00fclt\u00fcre temas etmeyen bina y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131&#8230; Mahallenize \u015f\u00f6yle bir bak\u0131n, son y\u0131llarda dikilen apartmanlar\u0131n ne kadar birbirine benzedi\u011fini g\u00f6receksiniz. Ayn\u0131 malzemeler, ayn\u0131 renkler, ayn\u0131 keskin hatlar\u2026 \u0130klime bile uymayan peyzaj d\u00fczenlemeleri\u2026 \u0130\u015fte bu y\u00fczden k\u0131r\u0131yorlar kentleri, enkazlar\u0131 farkl\u0131 bi\u00e7imde \u00fcst \u00fcste koyarak \u201cFrankenstein kentleri\u201d yaratmak i\u00e7in.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bazen d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum \u201cBu kentler kimin i\u00e7in kuruluyor?\u201d Benim i\u00e7in de\u011fil, annem i\u00e7in de\u011fil, sabah\u0131n k\u00f6r\u00fcnde servise yeti\u015fmeye \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7i kad\u0131nlar i\u00e7in hi\u00e7 de\u011fil. Sokak hayvanlar\u0131n\u0131n bar\u0131na\u011f\u0131n\u0131, \u00e7ocuklar\u0131n oyun alan\u0131n\u0131, ya\u015fl\u0131lar\u0131n soluklanacak yerini hesaba katmayan bir kent kimin kenti olabilir? Kent dedi\u011fimiz \u015fey, yaln\u0131zca binalardan ibaret de\u011fil; i\u00e7inde herkesin pay\u0131 olan, herkesin haf\u0131zas\u0131na dokunan bir ya\u015fam alan\u0131. Ben b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcm mahallenin kad\u0131nlar\u0131yla, i\u015f\u00e7ileriyle, hayvanlar\u0131yla birlikte var olan o canl\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6zl\u00fcyorum. Mahallemi hat\u0131rl\u0131yorum. Sokakta oyun oynarken hava karard\u0131\u011f\u0131nda, annemin sesini duydu\u011fumda oyunun b\u00fcy\u00fcs\u00fcn\u00fcn bozuldu\u011fu o an\u0131\u2026 Sonra ko\u015fa ko\u015fa a\u00e7\u0131k ekmek almaya gidi\u015fimi, f\u0131r\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde mahallelinin bir araya geli\u015fini\u2026 Sofras\u0131na yemek koymakta zorlanan Vural amcan\u0131n \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 doyurmak i\u00e7in tek seferde alt\u0131 ekmek almas\u0131n\u0131; kad\u0131nlar\u0131n evin elektrik paras\u0131 azals\u0131n diye evden sebze getirip f\u0131r\u0131nda pi\u015firtmesini&#8230; Ekmek gramaj\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f veya fiyat art\u0131\u015f\u0131n\u0131n sokakta yaratt\u0131\u011f\u0131 \u00f6fkeyi, f\u0131r\u0131n s\u0131ras\u0131ndaki herkesin yeme\u011fini de\u011fi\u015f toku\u015f yapmas\u0131n\u0131&#8230;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cMahallemi hat\u0131rl\u0131yorum.\u201d dedi\u011fime bakmay\u0131n, asl\u0131nda hat\u0131rlam\u0131yorum. Bu yaz\u0131y\u0131 yazarken o sokaklar\u0131, o f\u0131r\u0131n\u0131, o s\u0131ray\u0131 zihnimde yeniden kurabilmek i\u00e7in g\u00f6zlerimi kapat\u0131p uzun uzun d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Bili\u015fsel haritamda kocaman bir bo\u015fluk&#8230; Depremin \u00fczerinden iki y\u0131l ge\u00e7ti; mahallem h\u00e2l\u00e2 bir enkaz, adeta kocaman bir \u015fantiye. \u0130n\u015faattan \u00e7\u0131kan tozlar y\u00fcz\u00fcnden camlar\u0131 bile a\u00e7am\u0131yor mahalle sakinleri. Y\u0131k\u0131lan binalar\u0131 ivedilikle yeniden yap\u0131p satmak i\u00e7in b\u00fct\u00fcn in\u015faat \u015firketleri kollar\u0131n\u0131 s\u0131vam\u0131\u015f durumda. \u015eantiyeler hi\u00e7 durmadan \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, i\u015f\u00e7ilerin ya\u015fam ve \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131 tabii ki kimsenin umrunda de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u0131pk\u0131 bir \u00fclkeyi enkaza \u00e7evirdikten sonra, o enkazlar\u0131n \u00fczerine basarak poz verenlerin umursamazl\u0131\u011f\u0131 gibi.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ama yine de biliyorum: Kent dedi\u011fimiz \u015fey, enkazdan ibaret de\u011fil. Enkaz\u0131n alt\u0131nda kalan yaln\u0131zca ta\u015f, toprak de\u011fil; onun \u00fcst\u00fcnde yeniden filizlenecek bir hayat ihtimali de h\u00e2l\u00e2 orada duruyor. Bu y\u00fczden bu yaz\u0131y\u0131 \u00f6fkeyle bitirmek istemiyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc kentleri y\u0131kanlar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda, hayat\u0131 yeniden kuracak olanlar bizleriz. Kad\u0131nlar, emek\u00e7iler, \u00e7ocuklar, hayvanlar, bu topra\u011f\u0131n b\u00fct\u00fcn sakinleri\u2026 Birbirimizin yaras\u0131na dokunduk\u00e7a, yan yana durduk\u00e7a, kentin de haf\u0131zan\u0131n da yeniden kurulaca\u011f\u0131na inan\u0131yorum. Bizim mahallelerimiz, bizim f\u0131r\u0131nlar\u0131m\u0131z, bizim ekmeklerimiz, bizim k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz var. Y\u0131k\u0131lan\u0131 yeniden kurma hakk\u0131m\u0131z ve g\u00fcc\u00fcm\u00fcz var. Bu kez kimsenin \u00fczerine basamayaca\u011f\u0131 bir ya\u015fam\u0131 birlikte in\u015fa edece\u011fiz. Bunu yaparken de bu sergileri ve hayatlar\u0131m\u0131z\u0131n \u00fczerine basanlar\u0131 asla ama asla unutmayaca\u011f\u0131z.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bug\u00fcn sosyal medyada bir anda kar\u015f\u0131ma \u00e7\u0131kan bir foto\u011fraf, b\u00fct\u00fcn g\u00fcn\u00fcm\u00fc ters y\u00fcz etmeye yetti. AKP Kongre Merkezi\u2019nde d\u00fczenlenen \u201cMedeniyetimizde \u015eehir ve Mek\u00e2n\u201d temal\u0131 \u015eehircilik Zirvesi ve Kentk\u0131r\u0131m Sergisi\u2019nin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda \u00e7ekilmi\u015f bir kareydi bu. Bir enkaz maketinin\u00a0\u00fczerine yaz\u0131lm\u0131\u015f \u201cKENTKIRIM\u201d kelimesi ve \u00f6n\u00fcnde poz veren cumhurba\u015fkan\u0131\u2026\u00a0 \u0130lk anda, bunun yine bir yapay zek\u00e2 \u00fcretimi g\u00f6rsel oldu\u011funu&hellip;<\/p>","protected":false},"author":65,"featured_media":9732,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_coblocks_attr":"","_coblocks_dimensions":"","_coblocks_responsive_height":"","_coblocks_accordion_ie_support":"","_eb_attr":"","inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[1373],"tags":[1520,409,1519],"ppma_author":[1382],"class_list":["post-9731","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-guncel","tag-bellek","tag-deprem","tag-kentkirim","author-umay-alkaya"],"authors":[{"term_id":1382,"user_id":65,"is_guest":0,"slug":null,"display_name":"Umay Alkaya","avatar_url":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/wp-content\/litespeed\/avatar\/45750e2dcb01fe8a842a2a63e3c36954.jpg?ver=1784370316","author_category":"","first_name":"","last_name":"","user_url":"","job_title":"","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9731","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/65"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9731"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9731\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9733,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9731\/revisions\/9733"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9732"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9731"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9731"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9731"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=9731"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}