{"id":4183,"date":"2024-03-13T12:37:03","date_gmt":"2024-03-13T09:37:03","guid":{"rendered":"http:\/\/mordayanisma.org\/?p=4183"},"modified":"2025-06-17T14:15:41","modified_gmt":"2025-06-17T11:15:41","slug":"tut-birak-oyununa-dair","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/2024\/03\/13\/tut-birak-oyununa-dair\/","title":{"rendered":"&#8220;Tut! B\u0131rak!&#8221; Oyununa Dair"},"content":{"rendered":"\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong><em>&#8220;Ayaklar, u\u00e7acak kanatlar\u0131m varken size neden ihtiyac\u0131m olsun?\u2019&#8221;<\/em><\/strong><\/h4>\n<span hidden class=\"__iawmlf-post-loop-links\" data-iawmlf-links=\"[{&quot;id&quot;:327,&quot;href&quot;:&quot;https:\\\/\\\/tiyatrolar.com.tr\\\/theaterantract&quot;,&quot;archived_href&quot;:&quot;https:\\\/\\\/web-wp.archive.org\\\/web\\\/20260522012746\\\/https:\\\/\\\/tiyatrolar.com.tr\\\/theaterantract&quot;,&quot;redirect_href&quot;:&quot;&quot;,&quot;checks&quot;:[],&quot;broken&quot;:false,&quot;last_checked&quot;:null,&quot;process&quot;:&quot;done&quot;}]\"><\/span>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mor Dayan\u0131\u015fma olarak 8 \u015eubat&#8217;ta, <a href=\"https:\/\/tiyatrolar.com.tr\/theaterantract\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Theater Antract<\/a>&#8216;in &#8220;Tut!B\u0131rak!&#8221; adl\u0131 oyuna gittik.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Layla \u00d6nlen, oyunun hem oyuncusu hem de konusu. Kendisi ile Mor Dayan\u0131\u015fman\u0131n bir etkinli\u011finde tan\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131k, <em>\u2018\u2019Anneyim, babaanneyim, Hatayl\u0131y\u0131m\u2019\u2019 <\/em>diye tan\u0131tm\u0131\u015ft\u0131 kendini ve eklemi\u015fti <em>\u2018\u2019oyuncuyum\u2019\u2019<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bel\u00e7ika\u2019da do\u011fmu\u015f b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f, ana dili Arap\u00e7a, y\u0131llarca \u00f6\u011fretmenlik yapm\u0131\u015f, hep tiyatro yapmak istemi\u015f ve nihayetinde oyunun y\u00f6netmeni H\u00fcseyin Umays\u0131z ile tan\u0131\u015fm\u0131\u015f. Flemenk\u00e7e oyunlar oynam\u0131\u015flar Bel\u00e7ika\u2019da, T\u00fcrk\u00e7eyi sonradan \u00f6\u011frenmi\u015f, &#8220;Tut!B\u0131rak!&#8221; H\u00fcseyin ile birlikte yapt\u0131klar\u0131 ilk profesyonel oyunmu\u015f.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;Tut!B\u0131rak!&#8221; asl\u0131nda tutmak istemedi\u011fimiz halde tuttu\u011fumuz, b\u0131rakmak istedi\u011fimiz halde b\u0131rakamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, tutmak istediklerimizi bizi tutanlar y\u00fcz\u00fcnden tutamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, kendimizi b\u0131rakmak istedi\u011fimizde ise bizi b\u0131rakmayanlar sebebiyle ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z o zorlanmay\u0131 \u00e7arp\u0131c\u0131 bir bi\u00e7imde aktar\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kad\u0131n olmak, beraberinde kad\u0131n olamamay\u0131 da getiriyor. Kad\u0131nsan, evde kal\u0131rs\u0131n, yemek yapar \u00e7ocuk bakars\u0131n, temizlik de cabas\u0131 ama kad\u0131n olamazs\u0131n; hayat\u0131n \u00fczerinde s\u00f6z hakk\u0131 edinemezsin, yapmak istediklerini d\u00fc\u015flemen bile yasakt\u0131r, cinsellik desen sana hep dikenli, g\u00fcl\u00fcne dokunamazs\u0131n. Kad\u0131n oldu\u011fun i\u00e7in bir\u00e7ok \u015fey y\u00fcklenir s\u0131rt\u0131na, yapmay\u0131 \u00fcstlenmedi\u011fin i\u015fler biriktik\u00e7e birikir. Bunca y\u00fck birikintisini s\u0131rtlanmak yordu\u011funda ise ya sen d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fs\u00fcnd\u00fcr ya da d\u00fc\u015fk\u00fcns\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Oyun, kendi i\u00e7inde b\u00f6l\u00fcmlere ayr\u0131lm\u0131\u015f ama tek perde. Gayet ak\u0131c\u0131, i\u00e7ine alan, interaktifli\u011fi de olan bir performans. Dekorlar\u0131 ve dekor kullan\u0131m\u0131, yal\u0131n ve \u00e7arp\u0131c\u0131. Buradan sonras\u0131 oyuna dair fazlas\u0131yla spoiler i\u00e7erecek, tabii bu spoilerlar\u0131n ger\u00e7ek olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlayabilmek i\u00e7in oyunu izlemeniz gerekecek. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar benim yorumlar\u0131m, gidin ve oyunu siz de yorumlay\u0131n, denk gelirseniz ka\u00e7\u0131rmay\u0131n, denk d\u00fc\u015femezseniz de deneyin ve denkle\u015fin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130lk b\u00f6l\u00fcm, oyunun yazar\u0131 Deniz Kaptan\u2019\u0131n annesi Iraz\u2019\u0131n hikayesi. Iraz, Cumhuriyete giden yolda \u00e7ocuklu\u011funu ya\u015fayamam\u0131\u015f, yola d\u00f6k\u00fclen boklar\u0131 temizlemek zorunda kalm\u0131\u015f bir \u00e7ocuk. Iraz\u2019\u0131n annesiyle benzer bir yazg\u0131da oldu\u011funu, &#8220;sizin evde \u0130stanbul h\u00fck\u00fbmeti mi Ankara h\u00fck\u00fbmeti desteklenir?&#8221; diye soruldu\u011funda, annesinin verdi\u011fi cevaptan anl\u0131yoruz:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>\u2018\u2019Ke\u00e7inin boku gibi kara bir adam var, onun h\u00fckm\u00fc ge\u00e7iyor.\u2019\u2019<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ankara h\u00fck\u00fbmetindeki adam k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 okutacakm\u0131\u015f, bu y\u00fczden de beyaz atl\u0131 prensler yollam\u0131\u015f k\u00f6ylere. Beyaz atl\u0131 prensten kendisini okula yazd\u0131rmas\u0131n\u0131 bekliyor Iraz, bir harf \u00f6\u011fretmesini, bir say\u0131 belki. Oysa k\u0131z\u0131n\u0131 okutmak istemeyen babadan al\u0131nan r\u00fc\u015fvetle uzakla\u015f\u0131yor beyaz atl\u0131 prens, geride de boku kal\u0131yor beyaz at\u0131n. Bari bokunu temizleseydin be adam! Yok olur mu, Iraz ne g\u00fcne okutulmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Erkekler birbirinin dilinden anlar. O dili anlamas\u0131nlar, anlayacak yolu da bulamas\u0131nlar diye okutmak istemedikleri Iraz, hayallerinin batt\u0131\u011f\u0131 suyun dibine giderek yemin i\u00e7er, bundan b\u00f6yle tek harf \u00f6\u011frenmeyecektir, b\u00f6yle kalacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Oyun metaforlarla dolu, belki de bunlar benim d\u00fc\u015flerim ve anlam \u00e7abalar\u0131md\u0131r. \u0130sminin &#8220;Iraz&#8221; olarak yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmeden \u00f6nce, kula\u011fa &#8220;Iras&#8221; olarak geldi\u011fi i\u00e7in, tersi &#8220;sar\u0131&#8221; diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Sar\u0131, g\u00fcne\u015fin rengi, kad\u0131nlar\u0131n do\u011furdu\u011fu s\u00f6ylenen ama y\u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6remedikleri g\u00fcne\u015fin rengi. Iras sar\u0131 taksiye biniyor iki kere, birinde nikaha giderken, di\u011ferinde d\u00fc\u011f\u00fcne. \u0130sminde g\u00fcne\u015fin rengini ta\u015f\u0131yor ama karanl\u0131klarda ya\u015famaya zorlan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>\u2018\u2019Benim b\u00fct\u00fcn h\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcm, biriken bula\u015f\u0131klar\u0131 y\u0131kay\u0131p bitirmenin g\u00f6n\u00fcl rahatl\u0131\u011f\u0131, el serinli\u011fiyle kuruldu\u011fum pencere dibi.\u2019\u2019<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bula\u015f\u0131klar\u0131 y\u0131kad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi y\u0131kayal\u0131m karanl\u0131\u011f\u0131 da, y\u0131kayarak y\u0131kal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Iraz imgesel biri, harfleri bilmeyince hissettirdikleri ve benzettiklerinden \u00e7\u0131k\u0131yor yola, \u00f6yle ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor yoluna. Say\u0131lar kendisine neyi \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131yorsa odur onun ismi, direk mesela, \u00f6rdek, s\u00fctyen; 1, 2, 3. Bir direk bir \u00f6rdek \u015fekilli otob\u00fcs\u00fc gelene dek bir s\u00fcr\u00fc yere g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor sizi. 7 say\u0131s\u0131 kadar yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131 biri midir acaba kocas\u0131?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yakla\u015f\u0131k yirmi dakika boyunca ellerindeki po\u015fetlerle iki elini yana a\u00e7m\u0131\u015f, \u00e7arm\u0131ha gerilmi\u015f gibi duruyor Layla. Oyuncunun bedeninde, patriyarkan\u0131n kad\u0131nlar\u0131n s\u0131rt\u0131na y\u00fckleyip ellerini kollar\u0131n\u0131 ba\u011flay\u0131p s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 her \u015feyin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor; direnci, dayanma g\u00fcc\u00fc, devam edebilmesi hem hayran b\u0131rakt\u0131r\u0131c\u0131 hem de \u00f6fkelendirici. B\u0131rak onlar\u0131, tutma!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130kinci hikayede yine bir anne var, bir e\u015f. &#8220;Tut, b\u0131rak, b\u0131rak, tut, b\u0131rak, b\u0131rak, tut, b\u0131rak, takla.&#8221; Ezelden beri oynamak zorunda kald\u0131\u011f\u0131 ritmik d\u00fczende, her \u015feyi b\u0131rak\u0131p yaln\u0131zca kendisini tutmas\u0131n\u0131 istedi\u011fim bir kad\u0131n daha.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc k\u0131s\u0131mda, yine bir anne, bir e\u015f, e\u011fitimli bir \u015firket \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 var. Beyaz atl\u0131 prensi var, &#8220;bal g\u00f6zl\u00fc o\u011flan&#8221;. B\u0131rakmak istiyor, tutmak istiyor; b\u0131rak\u0131yor, tutuyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Oyunu izlerken sevmedi\u011fim tek bir k\u0131s\u0131m vard\u0131. O da, tam unvan\u0131 bu muydu hat\u0131rlam\u0131yorum ama, &#8220;a\u015fktan anlamayan bir \u015feyleri planlamadan sorumlu ka\u015fkaval peyniri suratl\u0131 kad\u0131n m\u00fcd\u00fcr&#8221;. Beyaz atl\u0131 prensin at\u0131na binip a\u015f\u0131klar diyar\u0131na gitmek isterken, oyuncunun ayaklar\u0131na kapanan ve fiziksel \u015fiddete varacak eylemlerde bulunan bir kad\u0131n. <em>&#8220;\u0130zin ver de gitsin, b\u0131rak, tutma&#8221;<\/em> demek istedi\u011fim o kad\u0131n. Sonra d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm, onca erke\u011fe ra\u011fmen oyuncunun &#8216;a\u015fka gitmesini&#8217; engelleyen bu kad\u0131na neden sinir oldum? Bendim \u00e7\u00fcnk\u00fc o, sendin, annemdi, annesiydi, kendisiydi, \u00f6\u011frenilmi\u015f \u00e7aresizlikti, i\u00e7selle\u015ftirilmi\u015f patriyarkayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Oyunun son k\u0131sm\u0131 ise oyunun toplam\u0131n\u0131n evrimsel bir yan\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrtt\u00fc bana. Oyun, ellerin kullan\u0131m\u0131 ile, daha do\u011frusu kullan\u0131lamamas\u0131 ile ba\u015fl\u0131yor: i\u00e7ine her \u015feyi alm\u0131\u015f al\u0131\u015fveri\u015f torbalar\u0131yla y\u00fckl\u00fc oyuncu, &#8216;pazardan al\u0131yorsun bir kilo, ta\u015f\u0131yorsun y\u00fcz kilo&#8217;. S\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde elden aya\u011fa v\u00fccudun her santimine de\u011fiyor o y\u00fckler, g\u00f6rmek sinir bozuyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130nsan\u0131n evrimsel s\u00fcre\u00e7te di\u011fer canl\u0131lardan farkl\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131n sebebi el motor becerilerini kazanabilmesi, parmaklar\u0131n\u0131 kullanabilmesi. Kad\u0131n\u0131n ise eli kolu ba\u011fl\u0131, tutmas\u0131 gerekenler var, b\u0131rakam\u0131yor. Evrimini ger\u00e7ekle\u015ftirmesine, insan olmas\u0131na izin verilmiyor. Oyunun son demlerine yakla\u015f\u0131rken Layla\u2019n\u0131n gitmek istedi\u011fi yere gidememesi, Iraz\u2019\u0131n Pamukkale&#8217;yi pencereden g\u00f6r\u00fcp hi\u00e7 gidememesi, uzaktaki beyazl\u0131\u011f\u0131n ne oldu\u011fu sordu\u011funda &#8220;beyaz b\u00fcsb\u00fcy\u00fck mart\u0131n\u0131n boku&#8221; cevab\u0131n\u0131 almas\u0131, sonlara do\u011fru her yerin boka batmas\u0131, gitmek isteyen ayaklar\u0131n alev almas\u0131 akla suyu getiriyor. Su, temizler ve ate\u015fi s\u00f6nd\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130nsan\u0131n evrimsel s\u00fcrecin en ba\u015f\u0131nda geldi\u011fi suya geri d\u00f6nmesi, ayaklara dolanan halat\u0131n bir hortum yaratmas\u0131 ve bu hortumun \u015fiddet d\u00f6ng\u00fcs\u00fc olmas\u0131, i\u00e7inde savrulmak, o hortumun en derinliklerinde olsak da ve \u00e7\u0131kmak kendini f\u0131rlatmay\u0131 gerektirse de nihayetinde bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini g\u00f6rmek g\u00fc\u00e7 veriyor. Kendimizi f\u0131rlatt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ise zarar g\u00f6rmememiz i\u00e7in gereken zemini kad\u0131nlar ve dayan\u0131\u015fmalar\u0131 olu\u015fturuyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u0131rt\u0131m\u0131za y\u00fcklenen her travma, ondan kurtulmaya \u00e7al\u0131\u015fsak da kal\u0131c\u0131, bu demek de\u011fil ki travmalar atlat\u0131lmaz ve asla iyile\u015fmeyiz, aksine, travman\u0131n b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 izden a\u00e7an \u00e7i\u00e7ekler en can al\u0131c\u0131 renklerde olurlar. Travma sarmal\u0131 i\u00e7inden ne kadar \u00e7\u0131k\u0131lamaz g\u00f6r\u00fcnse de, biz ne kadar al\u0131\u015fm\u0131\u015f olsak da bu y\u00fckleri ta\u015f\u0131maya; o y\u00fckler her mek\u00e2na giremezler, eninde sonunda bir duvara \u00e7arparlar ve kal\u0131rlar olduklar\u0131 yerde. Biz ise, gideriz istedi\u011fimiz yere, yansa da ayaklar\u0131m\u0131z, ba\u011flansa da ipler, zincirler, f\u0131rlatmak gerekse de kendimizi, hat\u0131rlamak gerek: <strong><em>&#8220;Ayaklar, u\u00e7acak kanatlar\u0131m varken size neden ihtiyac\u0131m olsun?\u2019&#8221;<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Ayaklar, u\u00e7acak kanatlar\u0131m varken size neden ihtiyac\u0131m olsun?\u2019&#8221; Mor Dayan\u0131\u015fma olarak 8 \u015eubat&#8217;ta, Theater Antract&#8216;in &#8220;Tut!B\u0131rak!&#8221; adl\u0131 oyuna gittik. Layla \u00d6nlen, oyunun hem oyuncusu hem de konusu. Kendisi ile Mor Dayan\u0131\u015fman\u0131n bir etkinli\u011finde tan\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131k, \u2018\u2019Anneyim, babaanneyim, Hatayl\u0131y\u0131m\u2019\u2019 diye tan\u0131tm\u0131\u015ft\u0131 kendini ve eklemi\u015fti \u2018\u2019oyuncuyum\u2019\u2019. Bel\u00e7ika\u2019da do\u011fmu\u015f b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f, ana dili Arap\u00e7a, y\u0131llarca \u00f6\u011fretmenlik yapm\u0131\u015f, hep tiyatro yapmak&hellip;<\/p>","protected":false},"author":49,"featured_media":4185,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_coblocks_attr":"","_coblocks_dimensions":"","_coblocks_responsive_height":"","_coblocks_accordion_ie_support":"","_eb_attr":"","inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[98],"tags":[449,1431,1430],"ppma_author":[608],"class_list":["post-4183","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultur-sanat","tag-kadindayanismasi-2","tag-theater-antract","tag-tut-birak","author-hazal-deniz-tunc"],"authors":[{"term_id":608,"user_id":49,"is_guest":0,"slug":null,"display_name":"Hazal Deniz Tun\u00e7","avatar_url":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/wp-content\/litespeed\/avatar\/363c7c2c21d266e2ed3b9a4fe65986b2.jpg?ver=1784264855","author_category":"","first_name":"Hazal Deniz","last_name":"Tun\u00e7","user_url":"","job_title":"","description":"hazaldeniztunc@mordayanisma.org"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4183","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/49"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4183"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4183\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4185"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4183"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4183"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4183"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=4183"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}