{"id":3306,"date":"2020-07-16T00:05:16","date_gmt":"2020-07-15T21:05:16","guid":{"rendered":"http:\/\/mordayanisma.org\/?p=3306"},"modified":"2025-02-01T20:30:21","modified_gmt":"2025-02-01T17:30:21","slug":"ekolojik-kriz-virusu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/2020\/07\/16\/ekolojik-kriz-virusu\/","title":{"rendered":"Ekolojik Kriz Vir\u00fcs\u00fc"},"content":{"rendered":"<p class=\"wp-block-paragraph\">Aral\u0131k ay\u0131ndan beri d\u00fcnya g\u00fcndemini Covid-19 vir\u00fcs\u00fc sarm\u0131\u015f durumda. Mart ay\u0131nda D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn pandemi ilan\u0131 ile birlikte \u00fclkemizde de Covid-19 g\u00fcndemimize girdi. Bu birka\u00e7 ayda sa\u011fl\u0131k sisteminin eksikliklerini birebir ya\u015fad\u0131k, evde kalamayanlar\u0131n ne \u00e7ok oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fck, ev i\u00e7i \u015fiddetin art\u0131\u015f\u0131na, kad\u0131nlar\u0131n s\u0131rt\u0131na binen ev i\u015fleri ve bak\u0131m y\u00fck\u00fcne \u015fahit olduk, do\u011fa tahribat\u0131n\u0131n Covid-19 olarak tezah\u00fcr\u00fcn\u00fc deneyimledik.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pandemi s\u00fcreci, halklardan, do\u011fadan, canl\u0131lardan yana olmayan; adaletsizlik, tahakk\u00fcm, emek s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fc \u00fczerine kurulu bir sistemin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serdi. Bu s\u00fcre\u00e7te eril iktidarlar\u0131n t\u00fcm icraatlar\u0131n\u0131n sermaye \u00e7arklar\u0131n\u0131 d\u00f6nd\u00fcrmek ama\u00e7l\u0131 oldu\u011funu ve i\u015f\u00e7ileri, kad\u0131nlar\u0131, do\u011fay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmediklerini a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6rd\u00fck.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ekosistem tahribat pandemisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do\u011fa tahribat\u0131, i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7en, birbiri ile ba\u011flant\u0131l\u0131 bir\u00e7ok \u00e7evre sorunu ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getiriyor bizi. Birinin di\u011ferini tetikledi\u011fi ve h\u0131zland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lardan sadece biri Covid-19. Do\u011fal hayata m\u00fcdahaleler artt\u0131k\u00e7a bu t\u00fcr sonu\u00e7larla kar\u015f\u0131la\u015fmak bizi \u015fa\u015f\u0131rtmamal\u0131. Ortak m\u00fclkiyet olan canl\u0131 ve cans\u0131z \u00e7evrenin i\u015fleyi\u015fine, \u00f6zel m\u00fclkiyet ad\u0131na yap\u0131lan her m\u00fcdahale ad\u0131m ad\u0131m do\u011fal dengeyi bozmakta, gezegenimizin ya\u015fam alan\u0131n\u0131 yok etmekte. A\u011fa\u00e7lar\u0131n kesilmesi, ye\u015fil alanlar\u0131n yok edilmesi, sulak alanlar\u0131n kurutulmas\u0131, koruma alt\u0131ndaki do\u011fal alanlar\u0131n imara a\u00e7\u0131lmas\u0131, karbon sal\u0131n\u0131m\u0131, \u00e7arp\u0131k kentle\u015fme, hayvan end\u00fcstrisi vb. durumlarla do\u011fay\u0131 tahrip ediyor ve kendisini onarmas\u0131na f\u0131rsat tan\u0131nm\u0131yor. Do\u011fan\u0131n sahibi olma \u00fczerinden i\u015fleyen bir sistemin i\u00e7indeyiz. Yarat\u0131lan ihtiya\u00e7lar alg\u0131s\u0131 ile a\u015f\u0131r\u0131 t\u00fcketim ve tahakk\u00fcm kurma \u00fczerinden y\u00fckselen insan merkezli bir sistemde do\u011faya yap\u0131lan m\u00fcdahalelerin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Amerika\u2019n\u0131n ke\u015ffi safsatas\u0131yla yerlilerin ya\u015fam alanlar\u0131na g\u00f6z dikenlerle, ba\u015fka canl\u0131lar\u0131n ya\u015fam alanlar\u0131na g\u00f6z dikenler ayn\u0131 zihniyetten besleniyorlar. Do\u011fal zenginliklere el koyarak, kendi zenginliklerini artt\u0131ranlar bu salg\u0131n\u0131n do\u011frudan m\u00fcsebbipleridir. Do\u011faya yap\u0131lan her m\u00fcdahale bir k\u0131s\u0131m (ki bu \u00e7ok az bir n\u00fcfus) insan\u0131n daha da zenginle\u015fmesini sa\u011flarken, geri kalanlar\u0131n daha da yoksulla\u015fmas\u0131na ve \u00e7o\u011fu canl\u0131n\u0131n ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131n yok olmas\u0131na neden oluyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">G\u00f6\u00e7 etmek zorunda b\u0131rak\u0131lan canl\u0131larla birlikte ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 hastal\u0131klar da yay\u0131l\u0131yor. Besin zincirleri bozuluyor, bu durum baz\u0131 canl\u0131lar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131rken, baz\u0131 canl\u0131lar\u0131n azalmas\u0131na sebep olabiliyor. Birbiri ile etkile\u015fim halinde olan canl\u0131lar\u0131n d\u00fczenleri sekteye u\u011frat\u0131l\u0131yor ve bu durumda t\u00fcrl\u00fc t\u00fcrl\u00fc ekolojik sorunlar yarat\u0131yor. Tabi bunlar\u0131n hepsi hayatlar\u0131m\u0131z\u0131 bu Covid-19 kadar me\u015fgul etmedi\u011fi i\u00e7in \u00f6nemi yeterince idrak edilemiyor ve g\u00fcndem bile olmayabiliyor. Anla\u015f\u0131lan bu do\u011fa d\u00fc\u015fman\u0131 politikalar devam ettik\u00e7e, do\u011fa kendisine a\u00e7\u0131lan sava\u015fa kar\u015f\u0131 farkl\u0131 farkl\u0131 cevaplar \u00fcretecek.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ayn\u0131 gemide miyiz essah?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu pandemi s\u00fcrecinde Corona\u2019dan hi\u00e7bir ayr\u0131m olmadan herkesin etkilendi\u011fini vurgulamak i\u00e7in \u201cayn\u0131 gemideyiz\u201d s\u00f6ylemi doland\u0131 durdu ortal\u0131kta. Corona \u00f6l\u00fcmlerinin en y\u00fcksek oldu\u011fu \u015fehirlerden birinin bir i\u015f\u00e7i kenti olmas\u0131 asl\u0131nda ayn\u0131 gemide olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n net kan\u0131t\u0131. Ama ya\u015fam alan\u0131m\u0131z olan d\u00fcnyay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek evet ayn\u0131 gemideyiz. Geminin \u00fcst k\u0131s\u0131mlar\u0131nda olan bir avu\u00e7 insan var, geri kalanlar ise geminin ilk su alan alt k\u0131s\u0131mlar\u0131nda. Onlar \u00fcst k\u0131s\u0131mda zenginliklerini artt\u0131rmak i\u00e7in do\u011fan\u0131n sahibi gibi davran\u0131rken, biz alt k\u0131s\u0131mlardakiler bo\u011fuluyoruz. Nefes alam\u0131yoruz. Ama unutmayal\u0131m su ile yani bu ekolojik y\u0131k\u0131mla ilk kar\u015f\u0131la\u015fanlar m\u00fccadele deneyimleri biriktirir ve de\u011fi\u015fim i\u00e7in \u00f6nc\u00fcl\u00fck yapar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu gemiyi bat\u0131ranlar suyun \u00fcst k\u0131s\u0131mlara varmayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar, ama yan\u0131l\u0131yorlar, onlar da bat\u0131yor. Do\u011fan\u0131n her alan\u0131na hakim olmaya \u00e7al\u0131\u015fan, suyu, topra\u011f\u0131 metala\u015ft\u0131ran bir sistemde do\u011fa dostu projeler beklemiyoruz zaten. Kirazl\u0131yayla\u2019da, Kamilet Vadisi\u2019nde, Olympos\u2019ta, Salda G\u00f6l\u00fc\u2019nde salg\u0131n krizini bile f\u0131rsata \u00e7eviren do\u011fa talanc\u0131lar\u0131n\u0131n i\u015f ba\u015f\u0131nda olmas\u0131 bunun g\u00f6stergesi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu geminin batmas\u0131n\u0131 engellemeye \u00e7al\u0131\u015fanlar \u00e7ok, en ba\u015fta da kad\u0131nlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc kad\u0131nlar her t\u00fcrl\u00fc tahakk\u00fcme kar\u015f\u0131lar, do\u011fan\u0131n her alan\u0131ndalar, do\u011faya daha yak\u0131nlar, do\u011faya yabanc\u0131la\u015fmam\u0131\u015flar.&nbsp; Do\u011fal y\u0131k\u0131m\u0131n etkisini en a\u011f\u0131r deneyimleyen, bu sebeple do\u011fa d\u00fc\u015fman\u0131 politikalara kar\u015f\u0131 en kararl\u0131 m\u00fccadele eden yine kad\u0131nlar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u2018\u2018Toprak madenden de\u011ferlidir\u2019\u2019<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kirazl\u0131yayla\u2019da L\u00fcbnanl\u0131 \u015firket Meyra, madencilik faaliyet alan\u0131n\u0131 geni\u015fleterek do\u011fa k\u0131y\u0131m\u0131na h\u0131z verdi. Bu y\u0131k\u0131m L\u00fcbnanl\u0131 \u015firkete sermaye birikimi olarak d\u00f6nerken, k\u00f6yl\u00fclere ise ya\u015fam alan\u0131 tahribi, kirlilik, hastal\u0131k olarak d\u00f6n\u00fcyor.&nbsp; K\u00f6yl\u00fcler jandarman\u0131n m\u00fcdahalelerine ra\u011fmen, g\u00f6z alt\u0131lara ra\u011fmen ya\u015fam alanlar\u0131na sahip \u00e7\u0131kmak i\u00e7in m\u00fccadelelerini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorlar. G\u00f6zalt\u0131na al\u0131nanlar\u0131n \u00e7o\u011funun kad\u0131n olmas\u0131 ve denetimli serbestlik cezas\u0131n\u0131n sadece kad\u0131nlara verilmi\u015f olmas\u0131 manidar. K\u00f6yl\u00fclerin \u2018toprak madenden de\u011ferlidir\u2019 yaz\u0131l\u0131 d\u00f6vizleri asl\u0131nda maddi \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in do\u011fa y\u0131k\u0131m\u0131 yapanlara, do\u011fal zenginlikleri de\u011fersiz g\u00f6ren kapitalistlere en g\u00fczel cevap olmu\u015f.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gemi su al\u0131yor, bat\u0131yor, \u015fu an g\u00fcn\u00fc kurtaracak \u015fekilde suyun tahliyesi yap\u0131l\u0131yor. Oysaki ya\u015fayabilmemiz i\u00e7in kal\u0131c\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmler bulmal\u0131y\u0131z. Bunun i\u00e7in hep birlikte gereksiz y\u00fcklerden kurtulup, \u00e7atlaklar\u0131 onarmal\u0131 ve d\u00fcmeni ye\u015file k\u0131rmak i\u00e7in kaptan kamaras\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmeliyiz. Bunu da geminin alt k\u0131s\u0131mlar\u0131nda olan, ilk su ile kar\u015f\u0131la\u015fanlar yapacak. Kad\u0131nlar, ezilen halklar ve ekolojistler.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Aral\u0131k ay\u0131ndan beri d\u00fcnya g\u00fcndemini Covid-19 vir\u00fcs\u00fc sarm\u0131\u015f durumda. Mart ay\u0131nda D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn pandemi ilan\u0131 ile birlikte \u00fclkemizde de Covid-19 g\u00fcndemimize girdi. Bu birka\u00e7 ayda sa\u011fl\u0131k sisteminin eksikliklerini birebir ya\u015fad\u0131k, evde kalamayanlar\u0131n ne \u00e7ok oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fck, ev i\u00e7i \u015fiddetin art\u0131\u015f\u0131na, kad\u0131nlar\u0131n s\u0131rt\u0131na binen ev i\u015fleri ve bak\u0131m y\u00fck\u00fcne \u015fahit olduk, do\u011fa tahribat\u0131n\u0131n Covid-19 olarak&hellip;<\/p>","protected":false},"author":25,"featured_media":3313,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":true,"template":"","format":"standard","meta":{"_coblocks_attr":"","_coblocks_dimensions":"","_coblocks_responsive_height":"","_coblocks_accordion_ie_support":"","_eb_attr":"","inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[543,545],"tags":[112,1268,1269],"ppma_author":[592],"class_list":["post-3306","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekoloji","category-saglik","tag-covid-19","tag-doga-2","tag-ekolojik-kriz","author-selda-ozgur"],"authors":[{"term_id":592,"user_id":25,"is_guest":0,"slug":null,"display_name":"Selda \u00d6zg\u00fcr","avatar_url":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/wp-content\/litespeed\/avatar\/4535e109b8bff32928ae3bcf71a7fe36.jpg?ver=1787873969","author_category":"","first_name":"Selda","last_name":"\u00d6zg\u00fcr","user_url":"","job_title":"","description":"seldaozgur@mordayanisma.org"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3306","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/25"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3306"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3306\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3313"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3306"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3306"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3306"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=3306"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}