{"id":3212,"date":"2020-06-04T09:52:37","date_gmt":"2020-06-04T06:52:37","guid":{"rendered":"http:\/\/mordayanisma.org\/?p=3212"},"modified":"2025-01-26T16:54:10","modified_gmt":"2025-01-26T13:54:10","slug":"meme-kanseri-ve-beslenme","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/2020\/06\/04\/meme-kanseri-ve-beslenme\/","title":{"rendered":"Meme Kanseri ve Beslenme"},"content":{"rendered":"\n

Kanser, \u00fclkemizde ve d\u00fcnyada g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 giderek artan bir hastal\u0131k t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Ya\u015f, cinsiyet, genetik, \u0131rk ve co\u011frafi konum gibi etmenler, kanser olu\u015fumunda etkilidir. \u00d6zellikle cinsiyet ve ya\u015fa g\u00f6re farkl\u0131l\u0131k g\u00f6steren kanser t\u00fcrleri \u00e7o\u011funluktad\u0131r. Kad\u0131nlarda ise meme kanseri en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen kanser t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Erken tan\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011fu bu kanser t\u00fcr\u00fcn\u00fcn nedeni tam olarak bilinmemekle beraber, y\u00fcksek ihtimalle hormon kaynakl\u0131 oldu\u011fu ve kad\u0131n bireylerin yakla\u015f\u0131k 2\/3\u2019\u00fcn\u00fcn risk alt\u0131nda bulundu\u011fu bilinmektedir. D\u00fcnya\u2019da her 8 kad\u0131ndan 1\u2019i, T\u00fcrkiye\u2019de ise her 12 kad\u0131ndan 1\u2019i meme kanserine yakalanmaktad\u0131r. Erken tan\u0131 ve tedavinin \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011fu bu kanser t\u00fcr\u00fc, meme dokusu ve memeye yak\u0131n lenf bezlerine da\u011f\u0131larak ilerlemektedir. D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019ne g\u00f6re meme kanseri sebebiyle ger\u00e7ekle\u015fen \u00f6l\u00fcmlerin \u00e7o\u011funlu\u011fu (%69) geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde g\u00f6r\u00fclmektedir. 20-40 ya\u015f aras\u0131 \u015fik\u00e2yeti olmayan her kad\u0131na her 3 y\u0131lda bir, 40 ya\u015f\u0131ndan sonra ise her y\u0131l memenin doktor taraf\u0131ndan muayenesi \u00f6nerilmektedir. Menopoz \u00f6ncesi kad\u0131nlarda en uygun muayene zaman\u0131 adetten sonraki haftad\u0131r.<\/p>\n

Kad\u0131nlar, obezite hastalar\u0131, erken mens  veya ge\u00e7 menopoz ya\u015fayanlar, ailesinde meme kanseri \u00f6yk\u00fcs\u00fc olanlar, hi\u00e7 do\u011fum yapmam\u0131\u015f olanlar, 30 ya\u015f\u0131ndan sonra ilk do\u011fumunu yapanlar, k\u0131sa s\u00fcreli emzirenler, uzun s\u00fcre hormon tedavisi g\u00f6renler, alkol ve sigara kullananlar, daha \u00f6nce meme kanseri atlatm\u0131\u015f olanlar ve \u00f6ncesinde biyopsi ile iyi huylu t\u00fcm\u00f6rler saptanm\u0131\u015f olanlar risk alt\u0131nda olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Son zamanlarda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar, meme kanserinin \u00f6nlenmesinde, diyet ve egzersizin etkili olabilece\u011fini savunmaktad\u0131r. \u00d6zellikle do\u011fru beslenmenin, vakalar\u0131 1\/3 oran\u0131nda azaltaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00c7al\u0131\u015fma ve sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re beslenme ve fiziksel aktivite \u00f6nerileri derlenmi\u015ftir:<\/p>\n\n\n\n

Obezite<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Obezitenin meme kanseri i\u00e7in bir risk fakt\u00f6r\u00fc oldu\u011fu ilk kez 1964 senesinde yap\u0131lan geni\u015f bir vaka-kontrol \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda ortaya at\u0131lm\u0131\u015f, sonras\u0131nda ise farkl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarla bulgular desteklenmi\u015ftir. \u00d6zellikle post-menopozal meme kanseri riskini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarda, 21-45 ya\u015f aras\u0131ndaki obezitenin meme kanseri riskini azaltt\u0131\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir. Bunun sebebi, obezitenin d\u00fczensiz sikluslara ve ovulasyona sebebiyet vererek progesteron sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131 azaltarak, meme dokusunu korudu\u011fu ve riski azaltt\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndedir. Bu koruyucu etki tamamen kan\u0131tlanm\u0131\u015f de\u011fildir. Ancak obezitenin, meme kanserinden ziyade bir\u00e7ok farkl\u0131 hastal\u0131k i\u00e7in risk fakt\u00f6r\u00fc oldu\u011fu bilinen bir ger\u00e7ektir.<\/p>\n\n\n\n

Beslenme ve Diyet<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Beslenme ile kanser aras\u0131ndaki ili\u015fki, ilk kez, 1981 y\u0131l\u0131nda Doll ve Peto\u2019nun, ABD\u2019deki kanserlerin %35\u2019inin diyetle ilgili fakt\u00f6rlerden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmesi ile ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fmalara g\u00f6re Akdeniz diyetine uyumda meme kanseri risk oran\u0131n\u0131n daha d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu saptanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Akdeniz diyeti:<\/em><\/strong> <\/em>\u0130deal miktarda sebze-meyve, tam tah\u0131llar, kuruyemi\u015fler, kuru baklagiller, baharatlar ve deniz \u00fcr\u00fcnleri; k\u0131s\u0131tl\u0131 miktarda hayvansal kaynakl\u0131 besinler (yumurta, peynir, yo\u011furt, tavuk eti, k\u0131rm\u0131z\u0131 et vs.) \u00f6nerilmektedir. \u015eeker ve \u015feker i\u00e7eren besinler, i\u015flenmi\u015f et ve i\u015flenmi\u015f besinler \u00f6nerilmemektedir.<\/p>\n\n\n\n

Ya\u011flar<\/em><\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ya\u011fdan zengin bir diyetin, kandaki \u00f6strojen d\u00fczeyini artt\u0131rarak ve obezite ile etkile\u015fim sonucu, ba\u015fta postmenopozal olmak \u00fczere, meme kanseri riskini artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 belirtilmektedir. G\u00fcnl\u00fck diyette hayvansal ve bitkisel ya\u011f al\u0131m oranlar\u0131 hakk\u0131nda net bir veri olmamakla beraber, omega-3 ya\u011f asidi ile yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalardan elde edilen sonu\u00e7larda, \u00f6zellikle ya\u011fl\u0131 bal\u0131klarda (sardalya, uskumru, somon vb.) bulunan EPA ve DHA asit gibi omega-3 i\u00e7eren uzun zincirli ya\u011f asitlerinin meme kanseri riskini azaltt\u0131\u011f\u0131 belirtilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Protein<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

K\u0131rm\u0131z\u0131 et t\u00fcketiminin fazla olmas\u0131, beyaz et t\u00fcketimine oranla meme kanseri riskini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00d6zellikle \u00e7ok k\u0131zarm\u0131\u015f et t\u00fcketimi, \u00e7o\u011fu kanser t\u00fcr\u00fc i\u00e7in risk te\u015fkil etmektedir. S\u00fct ve s\u00fct \u00fcr\u00fcnlerinin t\u00fcketimi ve meme riski fakt\u00f6r\u00fc aras\u0131nda bir ili\u015fki saptanmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Karbonhidrat<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Karbonhidratlar, kan glikoz ve ins\u00fclin d\u00fczeyini etkilemektedir. Karbonhidrat metabolizmas\u0131n\u0131n meme kanseri ile ili\u015fkisi; diyetteki karbonhidratlar\u0131n do\u011frudan etkisi, karbonhidratlar\u0131n kan glikozu \u00fczerindeki etkisi ve ins\u00fclin d\u00fczeyi ile ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Karbonhidratlar\u0131n al\u0131nmas\u0131, ins\u00fclin salg\u0131lanmas\u0131na neden olmakta; ins\u00fclin benzeri b\u00fcy\u00fcme fakt\u00f6r\u00fc (IGF) ve \u00f6strojenin faaliyetini etkilemektedir. Bu nedenle diyette fazla karbonhidrat al\u0131m\u0131n\u0131n meme kanseri riskini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 belirtilmekte ve bu \u00e7al\u0131\u015fmalar kendini 1990\u2019l\u0131 y\u0131llardan beri g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n

Meyve-Sebzeler<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Meyve ve sebzeler; lif, antioksidan, vitamin ve mineraller ile lignan, flavonol gibi antikarsinojenik bile\u015fikler olarak tan\u0131mlanabilecek koruyucu maddeler i\u00e7ermektedir. Meme kanseri riskinin meyveden ziyade sebze t\u00fcketimi ile daha ters orant\u0131l\u0131 oldu\u011fu saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Antioksidan i\u00e7eri\u011fi y\u00fcksek olan meyvelerin (\u00f6zellikle k\u0131rm\u0131z\u0131 meyveler) ve sebzelerin t\u00fcketimi kansere kar\u015f\u0131 koruyucu etki g\u00f6stermektedir. Bitkilerde bulunan lignan, bir fito\u00f6strojendir ve meme dokusunun olgunla\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Ancak keten tohumu<\/strong> da lignan i\u00e7ermekte olup, y\u00fcksek miktarda al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, \u00f6strojen d\u00fczeyini ve meme kanseri riskini artt\u0131rmaktad\u0131r. Tah\u0131llarda ve tohumlarda bulunan fitik asitin, s\u0131\u00e7anlarda meme kanserini azaltt\u0131\u011f\u0131 saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Bitkilerin sekonder metabolik \u00fcr\u00fcnleri olan flavonoidlerin; tah\u0131llar, meyve ve sebzeler, \u00e7ay, \u00e7ilek, so\u011fan, bezelye, elma ve Br\u00fcksel lahanas\u0131nda bulundu\u011fu ve t\u00fcm kanserlerde olumlu etki yapt\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Tah\u0131l, meyve ve sebzelerde bulunan fenolik asitin ise hayvan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda t\u00fcm\u00f6r geli\u015fimini engelledi\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Alkol<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

D\u00fcnya Kanser Ara\u015ft\u0131rma Fonu (World Cancer Research Fund-WCRF) 2007 raporu ve baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar, alkol t\u00fcketiminin meme kanseri riskini artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmektedir. G\u00fcnde 2-5 kez alkoll\u00fc i\u00e7ki t\u00fcketenlerde meme kanseri riskinin %40 oran\u0131nda artt\u0131\u011f\u0131 saptanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Fiziksel aktivite<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Orta ve y\u00fcksek d\u00fczeyde fiziksel aktivite ile e\u011flence ve ev aktivitelerinin kombinasyonunun fazla kilodan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak meme kanseri riskini azaltt\u0131\u011f\u0131 bulunmu\u015ftur. Ayr\u0131ca sedanter (hareketsiz) ya\u015fam\u0131n post-menopozal d\u00f6nemde meme kanseri riskini %15 art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 saptanm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcnde en az 1 saat aktivite yap\u0131lmas\u0131 \u00f6nerilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Genel bir de\u011ferlendirme yap\u0131lacak olunursa;<\/p>\n\n\n\n