{"id":3200,"date":"2020-06-03T11:31:14","date_gmt":"2020-06-03T08:31:14","guid":{"rendered":"http:\/\/mordayanisma.org\/?p=3200"},"modified":"2025-02-01T20:38:37","modified_gmt":"2025-02-01T17:38:37","slug":"iklim-krizi-kadinlari-nasil-etkiler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/2020\/06\/03\/iklim-krizi-kadinlari-nasil-etkiler\/","title":{"rendered":"\u0130klim Krizi Kad\u0131nlar\u0131 Nas\u0131l Etkiler?"},"content":{"rendered":"\n

\u2018\u2019 Yani, do\u011fa ne gidilebilecek fiziksel bir yer, ne etraf\u0131 \u00e7itlerle \u00e7evrilecek ya da depolanacak bir hazine, ne de korunabilecek ya da tahrip edilebilecek bir \u00f6zd\u00fcr. Do\u011fa gizlenmi\u015f de\u011fildir ve bu y\u00fczden pe\u00e7esinin kald\u0131r\u0131lmas\u0131na ihtiya\u00e7 duymaz. Do\u011fa, matematik ve biyot\u0131p kodlar\u0131nca okunacak bir metin de\u011fildir. K\u00f6ken, ikmal ve hizmet sa\u011flayan \u2018\u2019\u00f6teki\u2019\u2019 de de\u011fildir. Ne annedir do\u011fa, ne bak\u0131c\u0131, ne de k\u00f6le; insano\u011flunun \u00fcremesinin\/kendini yeniden \u00fcretmesinin matrisi\/rahmi, kayna\u011f\u0131 ya da arac\u0131 da de\u011fildir.\u2019\u2019<\/em> Ba\u015fka Yer, Donna Haraway<\/p><\/blockquote>\n

                                                                                                                                          <\/p>\n\n\n\n

COV\u0130D-19 salg\u0131n\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131yla ya\u015fanan s\u00fcre\u00e7, insanlar aras\u0131ndaki e\u015fitsizli\u011fin derinli\u011fini bir kez daha g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serdi. T\u00fcrkiye de d\u00e2hil olmak \u00fczere \u00e7o\u011fu devletin uygulad\u0131\u011f\u0131 politikalar, b\u00f6yle bir duruma ne kadar haz\u0131rl\u0131ks\u0131z olundu\u011funun bir g\u00f6stergesidir. Salg\u0131nla m\u00fccadelede, militarist hiyerar\u015fiyi me\u015frula\u015ft\u0131rmaya yarayan bir sava\u015f dili kullanarak, vir\u00fcs\u00fc d\u00fc\u015fmanla\u015ft\u0131r\u0131p d\u00fcnyadaki mevcut politikalar\u0131n do\u011faya ve ya\u015fama verdi\u011fi zarar\u0131 g\u00f6r\u00fcnmez k\u0131lmaktad\u0131rlar. Bu salg\u0131nla beraber, kriz zamanlar\u0131nda at\u0131lan ilk ad\u0131m\u0131n insan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin gasp\u0131 olmas\u0131 dikkat \u00e7ekicidir. Dolay\u0131s\u0131yla bu durum, h\u00e2lihaz\u0131rdaki ba\u015fka bir krizi, iklim krizini, daha ciddiye al\u0131p bir an \u00f6nce harekete ge\u00e7me gereklili\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Salg\u0131nlar kadar h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde etkilerini deneyimlemedi\u011fimiz iklim krizi, maalesef bireysel olarak g\u00fcndemimizde yer alam\u0131yor. Do\u011fal olarak ya\u015fanan sosyal ve toplumsal e\u015fitsizlik de yeteri kadar g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olam\u0131yor. Bu nedenle bu e\u015fitsizli\u011fe dikkat \u00e7ekmek i\u00e7in 1990\u2019l\u0131 y\u0131llardan beri g\u00fcndemde olan iklim adaleti kavram\u0131, iklim krizi etkilerinin sonucu olarak ortaya \u00e7\u0131kan hak ihlallerini ve bu krizin sorumlusu olan \u00fclkelerin gerekli y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri yerine getirmesi ba\u011flam\u0131nda kullan\u0131lmaktad\u0131r. T\u00fcm krizlerde oldu\u011fu gibi iklim krizinde de, en ba\u015fta derinle\u015fen e\u015fitsizlik toplumsal cinsiyet e\u015fitsizli\u011fidir. Neoliberal devlet politikalar\u0131 bu gibi durumlarda \u00f6ncelikle toplumda \u00f6tekile\u015ftirilen gruplar\u0131 g\u00f6zden \u00e7\u0131karmaktad\u0131r. Bu nedenle iklim krizine ba\u011fl\u0131 ger\u00e7ekle\u015fen ve ger\u00e7ekle\u015fecek olan di\u011fer krizlerin t\u00fcm\u00fcnde ilk etkilenenler, kad\u0131nlar, k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131, LGBT\u0130+\u2019lar gibi toplumdaki dezavantajl\u0131 gruplar olacakt\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcn G\u00fcney \u00dclkeleri\u2019nde ya\u015fanan iklim krizinin sorumlusu, Kuzey \u00dclkeleri\u2019nin a\u015f\u0131r\u0131 t\u00fcketimidir. \u0130klim krizi etkileri ve ya\u015fanan do\u011fal afetlerde en \u00e7ok etkilenenler ku\u015fkusuz kad\u0131nlard\u0131r. Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalara g\u00f6re do\u011fal afetlerde kad\u0131n \u00f6l\u00fcm oran\u0131 erkeklerinkine oranla olduk\u00e7a fazlad\u0131r. Ya\u015fam \u015fartlar\u0131n\u0131n zor oldu\u011fu ve tutuculu\u011fun fazla oldu\u011fu b\u00f6lgelerde kad\u0131nlar evlere ba\u011fl\u0131 ya\u015famalar\u0131 ve kaynaklara eri\u015fimlerinin zorlu\u011fu nedeniyle afetlerde riskli durumdad\u0131rlar. Aileyi bir arada tutma, bak\u0131m ve yiyecek tedarik etme gibi sorumluluklar\u0131n da kad\u0131nlar\u0131n \u00fczerinde oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda bu risk daha da artmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca, kad\u0131nlar\u0131n afetlerle ilgili olarak bilgilendirilmesi konusunda ihmalk\u00e2r davran\u0131lmaktad\u0131r. Y\u00fczmeleri, ko\u015fmalar\u0131, a\u011fa\u00e7lara t\u0131rmanmalar\u0131 toplum taraf\u0131ndan engellendi\u011finden bu gibi durumlarda kendilerini koruyamamaktad\u0131rlar ve ayr\u0131ca kad\u0131nlar\u0131n geleneksel k\u0131yafetleri de hareket imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde k\u0131s\u0131tlamaktad\u0131r. [1]  2004\u2019te Hint Okyanusu\u2019nda meydana gelen Tsunami sonucu hayat\u0131n\u0131 kaybeden kad\u0131nlar\u0131n oran\u0131 erkeklere g\u00f6re iki kat fazlad\u0131r. [2] Benzer \u015fekilde, Kas\u0131m 2003\u2019te Filipinler\u2019de meydana gelen Haiyan tayfununda 6000\u2019den fazla insan hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015ftir ve bu insanlar\u0131n %64\u2019\u00fc kad\u0131nlard\u0131r. 2004\u2019te Endonezya\u2019daki tsunamide ise \u00f6lenlerin %75\u2019i kad\u0131nlard\u0131r. 2003\u2019te Avrupa\u2019da ya\u015fanan \u0131s\u0131 dalgas\u0131nda yine \u00f6len kad\u0131nlar\u0131n say\u0131s\u0131 erkeklerden fazlad\u0131r. [3]<\/p>\n\n\n\n

Patriarkal kalk\u0131nma politikalar\u0131 ile bilim ve teknoloji anlay\u0131\u015f\u0131 nedeniyle, \u00e7evresel y\u0131k\u0131m ekosistem \u00fczerindeki bask\u0131y\u0131 artt\u0131rmakta, bu da k\u0131tl\u0131\u011fa ve insan \u00fczerinde strese sebep olmaktad\u0131r. Ekolojik bask\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131 yerlerde ev i\u00e7i \u015fiddet, cinsel sald\u0131r\u0131 ve tecav\u00fcz, seks ticaretine zorlama, evlili\u011fe zorlama ve \u00e7ocuk evlilikleri gibi cinsel \u015fiddet olaylar\u0131nda art\u0131\u015f g\u00f6zlenmi\u015ftir. Do\u011fal \u00e7evrenin stres alt\u0131nda oldu\u011fu yerlerde insan ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n art\u0131\u015f\u0131 da rapor edilmi\u015ftir. Cinsiyete dayal\u0131 su\u00e7lar ve ka\u00e7akl\u0131k su\u00e7lar\u0131 aras\u0131nda ba\u011flant\u0131 oldu\u011fu \u00e7al\u0131\u015fmalarla ortaya konmu\u015ftur. G\u00fcney ve do\u011fu Afrika\u2019da illegal avlanan bal\u0131k\u00e7\u0131lar, kad\u0131nlar kendileriyle seks yapmazsa bal\u0131k vermeyi reddetmektedirler. Kongo Demokratik Cumhuriyeti\u2019nde k\u00f6m\u00fcr ticareti ve a\u011fa\u00e7 kesme ile cinsel s\u00f6m\u00fcr\u00fc aras\u0131nda ba\u011flant\u0131 oldu\u011fu, Kolombiya ve Peru\u2019da illegal madencili\u011fin seks ticaretini artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 raporlar aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. K\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n art\u0131\u015f\u0131yla meydana gelen \u00e7evresel y\u0131k\u0131mlar, yasal haklar\u0131ndan mahrum olan kad\u0131nlar\u0131 s\u00f6m\u00fcr\u00fcye daha da a\u00e7\u0131k hale getirmektedir. Bu y\u0131k\u0131mlar sonucu seks ticaretinin %20-30 oran\u0131nda artt\u0131\u011f\u0131 tespit edilmi\u015ftir. [4]<\/p>\n\n\n\n

2004\u2019te meydana gelen tsunami sonras\u0131 kad\u0131nlara y\u00f6nelik \u015fiddet, cinsel istismar ve tecav\u00fcz olaylar\u0131nda art\u0131\u015f g\u00f6zlenmi\u015ftir. Ev i\u00e7i \u015fiddet, \u2018\u2019\u00f6zel\u2019\u2019 olarak de\u011ferlendirilip h\u00fck\u00fcmetler bu konuyla ilgili tedbir almamaktad\u0131r. Tsunami sonras\u0131 gen\u00e7 kad\u0131nlar ve k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n evlendirilme oranlar\u0131nda da art\u0131\u015f g\u00f6zlenmi\u015f ve  \u2018Tsunami evlilikleri\u2019 diye bir kavram ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca, annelerini kaybeden k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131 aile \u00fcyelerinin istismar\u0131na maruz kalmaktad\u0131rlar ve e\u011fitimleri engellenmektedir. Erkekler stres, depresyon ve k\u0131zg\u0131nl\u0131klar\u0131n\u0131 ev i\u00e7i \u015fiddet ve alkol kullan\u0131m\u0131yla g\u00f6stermektedirler. H\u00fck\u00fcmet ve sivil \u00f6rg\u00fctlerin sahip oldu\u011fu cinsiyet k\u00f6r\u00fc programlar ve adaptasyon politikalar\u0131, kad\u0131nlar\u0131 bu gibi durumlara daha a\u00e7\u0131k hale getirmektedir. [5]<\/p>\n\n\n\n

\u0130klim krizi etkilerine adaptasyon s\u00fcreci de kad\u0131nlar i\u00e7in daha zorlay\u0131c\u0131 olmaktad\u0131r. Sosyal ve ekonomik stat\u00fcleri, karar alma mekanizmalar\u0131na kat\u0131lamama, toplumsal normlar, erkekler kadar mobilize olamamalar\u0131, sorumluluklar\u0131n\u0131n artmas\u0131 gibi sebepler ya\u015fanan afet sonras\u0131 sorunlarla ba\u015fa \u00e7\u0131kmalar\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. London School of Economics\u2019in 141 \u00fclkede y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmada, toplumsal cinsiyet ve iklim krizi aras\u0131nda do\u011frudan bir ba\u011flant\u0131 tespit edilmi\u015ftir. Ekonomik ve sosyal haklar\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fc\u015f oldu\u011funda kad\u0131n \u00f6l\u00fcmlerinin daha fazla oldu\u011funa dikkat \u00e7ekmi\u015flerdir. [6] Gey, lezbiyen, biseks\u00fcel ve translar\u0131n u\u011frad\u0131\u011f\u0131 cinsel istismarlar rapor bile edilmemektedir. Katrina kas\u0131rgas\u0131n\u0131, onun meydana gelmesinden birka\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce ger\u00e7ekle\u015fen queer festivalden dolay\u0131, Tanr\u0131\u2019n\u0131n homoseks\u00fcellere bir gazab\u0131 olarak g\u00f6rd\u00fcler. LGBT\u0130+ bireyleri koruyan yasalar olmamas\u0131 nedeniyle Katrina kas\u0131rgas\u0131 sonras\u0131 ya\u015fad\u0131klar\u0131 zorluklar\u0131 hayal etmek zordur. Nitekim Covid-19 salg\u0131n\u0131 devam ederken Diyanet i\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n LGBT\u0130+\u2019lara y\u00f6nelik a\u00e7\u0131klamalar\u0131 hedef g\u00f6sterir nitelikteydi. LGBT\u0130+ bireyler toplumun \u00f6tekile\u015ftirilmi\u015f kesimleri i\u00e7erisinde en \u00fcst s\u0131ralarda yer almaktad\u0131r; \u00f6yle ki evlilik ve aile hayat\u0131 haklar\u0131 ciddi \u015fekilde engellenmekte olup, partnerleri kapsayan sa\u011fl\u0131k bak\u0131m\u0131,  kalacak yer, istihdam ve g\u00f6\u00e7menlik gibi haklar\u0131 gasp edilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130klim krizi yaln\u0131zca bir ekolojik kriz de\u011fildir. Salg\u0131nlar gibi toplumun her kesimini e\u015fit \u015fekilde de etkilemeyece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Gezegenin i\u00e7inde oldu\u011fu bu kriz, patriarkal kapitalist politikalar\u0131n do\u011fay\u0131 s\u00f6m\u00fcr\u00fclecek bir kaynak olarak g\u00f6rme anlay\u0131\u015flar\u0131 sonucu ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu anlay\u0131\u015f ayn\u0131 \u015fekilde kad\u0131n\u0131 da \u2018\u2019do\u011fa\u2019\u2019 alan\u0131na ait olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnden, \u00fczerinde tahakk\u00fcm kurmaktad\u0131r. \u0130klim adaleti talep ederken, toplumsal cinsiyet e\u015fitli\u011fi de talep etmemek ya da \u2018\u2019daha ciddi sorunlarla ilgilenildi\u011fi\u2019\u2019 i\u00e7in \u015fimdilik \u00f6telemek, iklim krizi m\u00fccadelesini eksik b\u0131rak\u0131r. Do\u011fan\u0131n tahribat\u0131na kar\u015f\u0131 y\u0131llard\u0131r \u00f6rg\u00fctlenen kad\u0131nlar, ayn\u0131 zamanda ya\u015fam haklar\u0131n\u0131 da savunuyorlard\u0131. Hindistan\u2019daki Chipko hareketi, Kenya\u2019daki Ye\u015fil Ku\u015fak hareketi, T\u00fcrkiye\u2019de Y\u0131rca\u2019da ve Cerattepe\u2019de n\u00f6bet tutmu\u015f olan kad\u0131nlar bu tahribat ve y\u0131k\u0131mla y\u0131llarca m\u00fccadele ettiler. Bu krizle m\u00fccadele ederken, t\u00fcm tahakk\u00fcm bi\u00e7imleri reddedilmeli, egemen anlay\u0131\u015f\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olan ve olmayan t\u00fcm s\u00f6m\u00fcr\u00fcleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r.  <\/p>\n\n\n\n

Dipnotlar:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

[1] Alam, Khurshed, and Md Habibur Rahman. “Women in natural disasters: a case study from southern coastal region of Bangladesh.” International journal of disaster risk reduction<\/em> 8 (2014): 68-82.<\/p>\n\n\n\n

[2] Hines, Revathi I. “Natural disasters and gender inequalities: The 2004 tsunami and the case of India.” Race, Gender & Class<\/em> (2007): 60-68.<\/p>\n\n\n\n

[3] Gaard, Greta. “Ecofeminism and climate change.” Women’s Studies International Forum<\/em>. Vol. 49. Pergamon, 2015.<\/p>\n\n\n\n

[4] https:\/\/www.theguardian.com\/environment\/2020\/jan\/29\/climate-breakdown-is-increasing-violence-against-women<\/a><\/p>\n\n\n\n

[5] Fisher, Sarah. “Violence against women and natural disasters: Findings from post-tsunami Sri Lanka.” Violence against women<\/em> 16.8 (2010): 902-918<\/p>\n\n\n\n

[6] Neumayer, Eric, and Thomas Pl\u00fcmper. “The gendered nature of natural disasters: The impact of catastrophic events on the gender gap in life expectancy, 1981\u20132002.” Annals of the Association of American Geographers<\/em> 97.3 (2007): 551-566.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u2018\u2019 Yani, do\u011fa ne gidilebilecek fiziksel bir yer, ne etraf\u0131 \u00e7itlerle \u00e7evrilecek ya da depolanacak bir hazine, ne de korunabilecek ya da tahrip edilebilecek bir \u00f6zd\u00fcr. Do\u011fa gizlenmi\u015f de\u011fildir ve bu y\u00fczden pe\u00e7esinin kald\u0131r\u0131lmas\u0131na ihtiya\u00e7 duymaz. Do\u011fa, matematik ve biyot\u0131p kodlar\u0131nca okunacak bir metin de\u011fildir. K\u00f6ken, ikmal ve hizmet sa\u011flayan \u2018\u2019\u00f6teki\u2019\u2019 de de\u011fildir. Ne annedir…<\/p>","protected":false},"author":18,"featured_media":3202,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_coblocks_attr":"","_coblocks_dimensions":"","_coblocks_responsive_height":"","_coblocks_accordion_ie_support":"","_eb_attr":"","inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[543],"tags":[1269,1277,1278],"ppma_author":[585],"class_list":["post-3200","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekoloji","tag-ekolojik-kriz","tag-iklim-adaleti","tag-tsunami-evlilikleri","author-bengu-lacin"],"authors":[{"term_id":585,"user_id":18,"is_guest":0,"slug":null,"display_name":"Beng\u00fc La\u00e7in","avatar_url":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/wp-content\/litespeed\/avatar\/f68209e518d121eb41ec687e2fecd7e7.jpg?ver=1784368395","author_category":"","first_name":"Beng\u00fc","last_name":"La\u00e7in","user_url":"","job_title":"","description":"bengulacin@mordayanisma.org"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3200","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/18"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3200"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3200\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3202"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3200"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3200"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3200"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=3200"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}