{"id":18904,"date":"2026-11-15T19:24:11","date_gmt":"2026-11-15T16:24:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/?p=18904"},"modified":"2026-11-15T19:24:12","modified_gmt":"2026-11-15T16:24:12","slug":"bizi-kim-unutabilir-ki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/2026\/11\/15\/bizi-kim-unutabilir-ki\/","title":{"rendered":"Bizi Kim Unutabilir ki?"},"content":{"rendered":"<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cBir cumartesi \u00f6\u011fleden sonra, g\u00fcne\u015fin alt\u0131nda binlerce kad\u0131n pankartlar\u0131n arkas\u0131nda y\u00fcr\u00fcrken, g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc Dauphine\u2019nin masmavi g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne kald\u0131r\u0131p kad\u0131nlar\u0131n binlerce y\u0131ld\u0131r kan revan i\u00e7inde hayatlar\u0131n\u0131 kaybetmelerine son vermek ilk defa bize d\u00fc\u015ft\u00fc diye ge\u00e7irmi\u015ftik i\u00e7imizden. Bizi kim unutabilirdi ki?\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u00f6n\u00fcp d\u00f6n\u00fcp Annie Ernaux\u2019un <em>Seneler<\/em> adl\u0131 roman\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 bu c\u00fcmleleri okuyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc geceleri iyi uyuyam\u0131yorum, son roman\u0131mda beni huzursuz eden bir \u015fey var, ne oldu\u011funu bulam\u0131yorum. Zihnimi o huzursuzluktan uzakla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in elim g\u00fcvenli liman\u0131ma yani k\u00fct\u00fcphaneme gidiyor. Yolu tarif etmiyorum, kime s\u0131\u011f\u0131naca\u011f\u0131n\u0131 her zaman iyi biliyor.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Son zamanlarda otobiyografik anlat\u0131yla ilgili bir s\u00fcr\u00fc ele\u015ftiri, itiraz g\u00f6rd\u00fcm\/g\u00f6r\u00fcyorum. Belki de bu y\u00fczden, otobiyografik anlat\u0131ya y\u00f6neltilen itirazlar\u0131 okurken \u00f6nce itiraz\u0131n kendisine de\u011fil, itiraz\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 varsay\u0131ma tak\u0131l\u0131yorum. Otobiyografik bir metin yazman\u0131n \u201ckolay\u201d oldu\u011fu s\u00f6yleniyor. Yazar\u0131n kendi hayat\u0131n\u0131 anlatmas\u0131, sanki yazar\u0131 edebiyat yapman\u0131n zahmetli k\u0131sm\u0131ndan muaf tutuyormu\u015f gibi. Karakter yaratmak zorunda de\u011fil, d\u00fcnya kurmak zorunda de\u011fil, b\u00fcy\u00fck b\u00fcy\u00fck olaylar icat etmek zorunda de\u011fil; hayat zaten \u00f6n\u00fcnde duruyor. \u00dcstelik bu t\u00fcr \u00f6yle sas\u0131 ve verimsiz ki okurun hayal g\u00fcc\u00fcn\u00fc bile baltalayabiliyor. Bu tarz ele\u015ftirileri g\u00f6rmek biraz can\u0131m\u0131 s\u0131k\u0131yor. Otobiyografik anlat\u0131y\u0131 kullanm\u0131\u015f ve bu t\u00fcre bay\u0131lan bir yazar oldu\u011fum i\u00e7in de\u011fil, uykunun bana u\u011framay\u0131 kesinkes reddetti\u011fi gecelerde kimlerin yolda\u015fl\u0131\u011f\u0131na s\u0131\u011f\u0131nd\u0131\u011f\u0131m\u0131 \u00e7ok iyi bildi\u011fim i\u00e7in belki. <em>Siz de takdir edersiniz ki yolda\u015fl\u0131k, bizim sand\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan daha kalabal\u0131kt\u0131r.<\/em> Belki de bu yaz\u0131y\u0131 bu y\u00fczden yaz\u0131yorum, haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frayan yol arkada\u015flar\u0131m\u0131 savunma ihtiyac\u0131 hissediyorum. <em>\u00c7\u00fcnk\u00fc gece, yani tekinsiz ve hep yaln\u0131z.<\/em> Belki de hi\u00e7 kimseye \u201chayal g\u00fcc\u00fc\u201d bor\u00e7lu olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Belki de sadece yeni roman\u0131ma d\u00f6nmemek i\u00e7in kendimi oyal\u0131yorum. Her h\u00e2l\u00fck\u00e2rda bu yaz\u0131n\u0131n, bir makale ya da didaktik bir anlat\u0131 olmas\u0131n\u0131 planlam\u0131yorum.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Otobiyografik anlat\u0131, \u00f6zellikle son d\u00f6nemde hem \u00e7a\u011fda\u015f d\u00fcnya edebiyat\u0131nda hem de T\u00fcrk\u00e7e edebiyatta belirgin oranda y\u00fckseli\u015fte. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu anlat\u0131 bi\u00e7imi, en yal\u0131n tan\u0131m\u0131yla g\u00f6r\u00fcnmez k\u0131l\u0131nan bir tecr\u00fcbenin, yok say\u0131lan bir bedenin ve susturulan bir haf\u0131zan\u0131n politik varolu\u015f ve hakikat m\u00fccadelesidir. Tarih boyunca sistematik bir bi\u00e7imde kamusal alandan, edebiyat kanonundan d\u0131\u015flanm\u0131\u015f yazarlar\u0131n -\u00f6zellikle kad\u0131n yazarlar\u0131n diye belirtmeme gerek yok san\u0131r\u0131m- bu t\u00fcrde \u00f6ne \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck sebebi, kendilerine edebiyat arenas\u0131nda eskiye nazaran daha rahat yer bulmalar\u0131 ve birilerinin belirledi\u011fi \u201cger\u00e7ek edebiyat\u201d tan\u0131m\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131 olmadan \u201cben ne yaz\u0131yorsam edebiyat odur\u201d diyebilecek cesareti g\u00f6stermeye ba\u015flamalar\u0131d\u0131r. Otobiyografik anlat\u0131, t\u0131pk\u0131 k\u0131yafet modas\u0131 gibi bir d\u00f6neme damga vurup sonra unutulacak bir star par\u00e7a de\u011fildir ve on be\u015f y\u0131lda bir kendini tekrar etmeyecektir. Hikayeler devam ettik\u00e7e, ki bu ya\u015fam\u0131n devam etmesi anlam\u0131na gelir, bu tarz deneyimler yaz\u0131lmaya, edebiyatta yer bulmaya devam edecektir \u00e7\u00fcnk\u00fc edebiyat \u00f6z\u00fcnde en dipteki hik\u00e2yeden yani i\u00e7imizden beslenir. \u201cGer\u00e7ek edebiyat \u015f\u00f6yle olur, otobiyografi ise basit ve hayal g\u00fcc\u00fcn\u00fc baltalayan bir tarzd\u0131r.\u201d demek, edebiyat\u0131 belirli kal\u0131plara hapsetmekten ba\u015fka bir i\u015fe yaramayacak muhafazak\u00e2r bir tutumdur. Otobiyografik anlat\u0131 ya da otokurmaca, ad\u0131na ne derseniz deyin, haf\u0131zadan beslenir. Haf\u0131za ise bizim akl\u0131m\u0131z\u0131n hayalimizin alamayaca\u011f\u0131 kadar oyunbaz ve tehlikelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc haf\u0131za da cinsel arzu gibi, hi\u00e7 durulmaz. \u00d6lm\u00fc\u015flerle hayattakileri, ger\u00e7ek varl\u0131klarla hayal\u00ee olanlar\u0131, r\u00fcya ile hik\u00e2yeyi i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7irir. Bu y\u00fczden bir yazar, hayat\u0131n\u0131n herhangi bir d\u00f6neminden bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc se\u00e7ip anlatmak isterse pek tabii i\u015fe haf\u0131zas\u0131n\u0131n dehlizlerinde dolanmakla ba\u015flar. Haf\u0131zam\u0131z bize hi\u00e7bir zaman, hi\u00e7bir an\u0131y\u0131 oldu\u011fu gibi sunmaz. Se\u00e7er, ay\u0131klar, dilde yeniden in\u015fa eder, bi\u00e7imlendirir ve zihnimizin b\u00fct\u00fcn imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 zorlayan bir \u00fcst-kurmaca bi\u00e7imi olarak hik\u00e2yeyi kuca\u011f\u0131m\u0131za b\u0131rak\u0131verir. Asl\u0131nda \u00e7ok tan\u0131d\u0131k bir durumdan bahsediyorum, bir an\u0131y\u0131 -tesirinin b\u00fcy\u00fck ya da k\u00fc\u00e7\u00fck olmas\u0131 fark etmez- her hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda yeni bir y\u00fcz\u00fcyle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131z \u00e7\u00fcnk\u00fc haf\u0131zam\u0131z bize her defas\u0131nda yeni bir hikaye sunar ve biz de bunu kabul etmek zorunda kal\u0131r\u0131z. En nihayetinde en \u00e7ok g\u00fcvendi\u011fimiz ses bize ger\u00e7e\u011fin, ya\u015fanm\u0131\u015f\u0131n bu oldu\u011funu s\u00f6yler, i\u00e7imizdeki sese inanmaktan ba\u015fka \u015fans\u0131m\u0131z yoktur. Halbuki hi\u00e7bir an ya da an\u0131, biz onu an\u0131msarken de yazarken de anlat\u0131rken de ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 haliyle kalmaz. Belki de otobiyografik anlat\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fcs\u00fc de buradan gelir, haf\u0131zam\u0131z bizim i\u00e7in hik\u00e2yeyi b\u0131kmadan usanmadan tekrar ve tekrar \u015fekillendirir. Bu basit ger\u00e7ek bile otobiyografik anlat\u0131n\u0131n \u201cbir an\u0131y\u0131 an\u0131msad\u0131ktan sonra oturup oldu\u011fu gibi ka\u011f\u0131da d\u00f6kmek\u201dten ibaret olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispatlar. Otobiyografik anlat\u0131, kendini anlatma arzusu ile asla tam manas\u0131yla anla\u015f\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 bilmenin geriliminden do\u011far; okurunu rahatlatmay\u0131 ama\u00e7lamaz, hatta \u00e7o\u011funlukla onu rahats\u0131z eder. \u00c7\u00fcnk\u00fc genel kan\u0131n\u0131n aksine tan\u0131d\u0131k ve ger\u00e7ek deneyimlerimizin \u00e7\u0131r\u0131l\u00e7\u0131plak bir bi\u00e7imde kar\u015f\u0131m\u0131zda durmas\u0131 rahatlat\u0131c\u0131 de\u011fil, sars\u0131c\u0131d\u0131r. <em>Haf\u0131zam; nazik araf\u0131m, kurtulu\u015fum.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Meselenin zaman zaman bir yazar\u0131n kendi deneyimlerini yazmas\u0131n\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmseme boyutuna varmas\u0131, beni ister istemez \u015fu soruyla y\u00fczle\u015ftiriyor: Kimin hik\u00e2yesi anlat\u0131lmaya ve okunmaya de\u011fer g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor? Bir kad\u0131n\u0131n tutkulu bir ili\u015fkisini yazmas\u0131 neden kolayc\u0131l\u0131k ya da \u00f6nemsiz bir detay olarak addediliyor? Y\u0131llarca &#8220;\u00f6zel hayat&#8221;, &#8220;ev i\u00e7i&#8221; veya &#8220;kad\u0131ns\u0131 meseleler&#8221; denilerek k\u00fc\u00e7\u00fcmsenen t\u00fcm bu temalar, asl\u0131nda hayat\u0131n ve politikan\u0131n merkezinde durmuyor mu? &#8220;Ben bunlar\u0131 ya\u015fad\u0131m, bunlar\u0131 hissettim&#8221; diyebilmek; yazar\u0131n yaralar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131r\u0131l\u00e7\u0131plak a\u00e7\u0131kta b\u0131rakmas\u0131 ve &#8220;Sizin o steril, b\u00fcy\u00fck edebiyat\u0131n\u0131z\u0131n tam ortas\u0131na kendi &#8216;\u00f6nemsiz&#8217; hikayemi b\u0131rak\u0131yorum ve hatta irinimi ak\u0131t\u0131yorum,\u201d demesi bir meydan okuma de\u011fil midir? Korkusuzluk bu de\u011filse nedir? Kad\u0131nlar\u0131n deneyimleri hi\u00e7bir zaman tam anlam\u0131yla ya da lay\u0131\u011f\u0131yla ar\u015fivlenmedi. \u201cAile i\u00e7i\u201d olan kamusal say\u0131lmad\u0131. \u201cBeden deneyimi\u201d edebiyata kesinkes yak\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmad\u0131. Tam da bu y\u00fczden otobiyografik anlat\u0131 ayn\u0131 zamanda bir temsil m\u00fccadelesidir. \u201cBen\u201d zamiri bireysel bir s\u0131zlanma de\u011fil, bir s\u0131n\u0131f\u0131n ve tarihin ortak sesinin yank\u0131s\u0131d\u0131r. Deneyimlerimizi yazmak mahrem olan\u0131 ucuzlatmak de\u011fil, eline bir balyoz al\u0131p suskunluk komplosunu parampar\u00e7a etmektir. <em>H\u0131nc\u0131n\u0131 alamazsan d\u00fc\u015fersin.<\/em> \u0130\u015fte ki\u015fisel olan\u0131n politikle\u015fti\u011fi yer tam olarak buras\u0131d\u0131r. Kad\u0131nlar\u0131n kendi odalar\u0131ndan, kendi bedenlerinden yola \u00e7\u0131karak anlatt\u0131klar\u0131 o tekil hikayelerin derininde bizi her defas\u0131nda ayn\u0131 ortak fail kar\u015f\u0131lar; patriyarka. Bunun a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131 ve g\u00fcnden g\u00fcne daha fazla kad\u0131n\u0131n uyan\u0131\u015fa ge\u00e7mesi edebiyatta dahi birilerini rahats\u0131z etmeye devam eder. \u00c7\u00fcnk\u00fc bizden \u00e7o\u011funlukla, bir k\u00f6\u015fede oturup sessiz sedas\u0131z bir \u015feyler karalamam\u0131z ve asla sahneye \u00e7\u0131kmamam\u0131z beklenir. <em>Hep ayn\u0131 fail. Hep ayn\u0131 y\u00fcz. Hep ayn\u0131 karanl\u0131k. Hep ayn\u0131 gece. Shakespeare\u2019in k\u0131z karde\u015fi. Sar\u0131 duvar ka\u011f\u0131d\u0131n\u0131n ard\u0131. Histeri. Mavi Sakal. Bu adam niye s\u00fcrekli koval\u0131yor bizi?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Uykusuzluk g\u00f6zlerimi ac\u0131t\u0131yor. Komodinimde telefonum tir tir titriyor. Yak\u0131n bir arkada\u015f\u0131m, uykusuzlu\u011fa iyi gelece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc magnezyum markalar\u0131n\u0131 g\u00f6nderiyor. Mesaja mor bir kalp b\u0131rak\u0131yorum. G\u00f6z kapaklar\u0131mda filler tepi\u015fiyor. Elim, kitapl\u0131kta y\u00f6n de\u011fi\u015ftiriyor. \u201cBir g\u00fcn, i\u00e7imden ge\u00e7en b\u00fct\u00fcn kelimeleri ka\u011f\u0131da d\u00f6kece\u011fim. Bir g\u00fcn, ba\u015fkalar\u0131 onlar\u0131 bir kitapta okuyacak ve bir k\u0131z\u0131n her \u015feye ra\u011fmen \u015fair olabilece\u011fine \u015fa\u015facaklar.\u201d Tove Ditlevsen\u2019in yazd\u0131\u011f\u0131 bu c\u00fcmleler bazen i\u00e7imi da\u011fl\u0131yor. Sonra aniden an\u0131ms\u0131yorum, o kad\u0131n ya\u015fad\u0131, yazd\u0131, tabutunu i\u015f\u00e7i kad\u0131nlar ta\u015f\u0131d\u0131,&nbsp; her yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 okuyabilmek i\u00e7in tetikte bekleyen binlerce okuru var h\u00e2l\u00e2. Evet diyorum,&nbsp; <em>yolda\u015fl\u0131k bizim sand\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan daha zamans\u0131zd\u0131r.<\/em> Hi\u00e7 tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131m,&nbsp; muhtemelen hi\u00e7 tan\u0131\u015fmayaca\u011f\u0131m bir kad\u0131n k\u00fcrtaj hikayesini yaz\u0131yor, bununla yetinmeyip bir de Nobel \u00f6d\u00fcl\u00fcn\u00fc kazan\u0131yor ve ondan kilometrelerce uzakta ya\u015fayan, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bile bilmedi\u011fi gencecik bir kad\u0131na k\u00fcrtaj hik\u00e2yesini yazmas\u0131 i\u00e7in el veriyor. Ve aniden an\u0131ms\u0131yorum, <em>yolda\u015fl\u0131k bizim sand\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan daha mek\u00e2ns\u0131zd\u0131r.&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sahiden, bizi kim unutabilir ki?<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cBir cumartesi \u00f6\u011fleden sonra, g\u00fcne\u015fin alt\u0131nda binlerce kad\u0131n pankartlar\u0131n arkas\u0131nda y\u00fcr\u00fcrken, g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc Dauphine\u2019nin masmavi g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne kald\u0131r\u0131p kad\u0131nlar\u0131n binlerce y\u0131ld\u0131r kan revan i\u00e7inde hayatlar\u0131n\u0131 kaybetmelerine son vermek ilk defa bize d\u00fc\u015ft\u00fc diye ge\u00e7irmi\u015ftik i\u00e7imizden. Bizi kim unutabilirdi ki?\u201d D\u00f6n\u00fcp d\u00f6n\u00fcp Annie Ernaux\u2019un Seneler adl\u0131 roman\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 bu c\u00fcmleleri okuyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc geceleri iyi uyuyam\u0131yorum, son roman\u0131mda beni&hellip;<\/p>","protected":false},"author":5,"featured_media":18905,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_coblocks_attr":"","_coblocks_dimensions":"","_coblocks_responsive_height":"","_coblocks_accordion_ie_support":"","_eb_attr":"","inline_featured_image":false,"footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[95],"tags":[554,559,1608],"ppma_author":[1607],"class_list":["post-18904","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sen-anlat","tag-annie-ernaux","tag-feminist-edebiyat","tag-kisisel-olan-politiktir","author-elif-demirel"],"authors":[{"term_id":1607,"user_id":0,"is_guest":1,"slug":"elif-demirel","display_name":"Elif Demirel","avatar_url":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/wp-content\/litespeed\/avatar\/23494c9101089ad44ae88ce9d2f56aac.jpg?ver=1794524764","avatar_alt":"","avatar_decorative":"","author_category":"","first_name":"","last_name":"","user_url":"","job_title":"","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18904","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18904"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18904\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18906,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18904\/revisions\/18906"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18905"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18904"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18904"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18904"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=18904"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}