{"id":10890,"date":"2026-02-25T09:13:50","date_gmt":"2026-02-25T06:13:50","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/?p=10890"},"modified":"2026-02-25T09:19:58","modified_gmt":"2026-02-25T06:19:58","slug":"tante-rosa-ve-kadinca-bilmeyis%cc%a7lerin-kiyisinda-bir-yazi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/2026\/02\/25\/tante-rosa-ve-kadinca-bilmeyis%cc%a7lerin-kiyisinda-bir-yazi\/","title":{"rendered":"Tante Rosa ve Kad\u0131nca Bilmeyis\u0327lerin K\u0131y\u0131s\u0131nda Bir Yaz\u0131"},"content":{"rendered":"<p class=\"has-text-align-right has-playfair-display-font-family has-custom-font has-custom-weight has-custom-lineheight wp-block-paragraph\" style=\"font-family:Playfair Display;font-weight:700;line-height:2;font-size:20px\"><em>Mor Dayan\u0131\u015fma Kitap Kul\u00fcb\u00fcnden Notlar<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">12 Mart d\u00f6neminin ve 60 ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n en \u00f6zg\u00fcn ve asl\u0131na bakarsak bir o kadar da naif isimlerinden biri Sevgi Soysal. Ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n di\u011fer isimleri Adalet A\u011fao\u011flu, Leyla Erbil, Tezer \u00d6zl\u00fc, Tomris Uyar, Sevim Burak, P\u0131nar K\u00fcr, F\u00fcruzan ve Nezihe Meri\u00e7.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu yazarlar\u0131n hepsi, kad\u0131n\u0131n birey olarak toplumdaki yerinin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc ve bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn ne denli sanc\u0131l\u0131 oldu\u011funu anlatmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Cumhuriyet d\u00f6neminde yarat\u0131lan parlak, idealist d\u00fc\u015f\u00fcncelerle kad\u0131nlardan beklenti ise hem geleneksel normlar\u0131 koruyup bunu ta\u015f\u0131mak hem de&nbsp; te\u015fvik edilen e\u011fitimin kad\u0131nlar\u0131n mevcut s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kabilmesi ya da mevcut s\u0131n\u0131f\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva bir hayata hapsolmak.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u00f6nemin ayd\u0131n kad\u0131nlar\u0131ndan beklenen de modern ya\u015famla geleneksellik aras\u0131nda bir k\u00f6pr\u00fc olmas\u0131d\u0131r. Politik bir kimli\u011fin d\u0131\u015f\u0131nda tutulan kad\u0131nlar ger\u00e7eklik kar\u015f\u0131s\u0131nda ancak bir yans\u0131ma, adeta bir yan rolle ge\u00e7i\u015ftirilmi\u015f, metinlerden beklenen ise toplumun normlar\u0131 ve cinsiyet e\u015fitsizli\u011fini ahlak ilkeleriyle peki\u015ftirmek olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130\u015fte Sevgi Soysal d\u00f6nemin bas\u0131nc\u0131n\u0131n alt\u0131nda&nbsp; bir kad\u0131n olarak hayat\u0131 ve m\u00fccadeleyi b\u0131rakmadan ya\u015far. Politik g\u00f6r\u00fc\u015fleri ve kitaplar\u0131ndaki m\u00fcstehcenlik gerek\u00e7esiyle defalarca yarg\u0131lan\u0131r, siyasi nedenlerle tutuklan\u0131r. Mamak Cezaevi\u2019nden sonra Y\u0131ld\u0131r\u0131m B\u00f6lge\u2019de kal\u0131r, bir d\u00f6nem s\u00fcrg\u00fcne Adana\u2019ya g\u00f6nderilir, hapishane g\u00fcnlerini Y\u0131ld\u0131r\u0131m B\u00f6lge Kad\u0131nlar Ko\u011fu\u015fu\u2019nda anlat\u0131r. \u015eafak roman\u0131nda, Adana s\u00fcrg\u00fcn\u00fc s\u0131ras\u0131nda s\u00fcrg\u00fcndeki bir kad\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131ndan ge\u00e7en olaylarla 12 Mart\u2019\u0131 ele\u015ftirir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sevgi Soysal, 12 Mart s\u00fcrecinde ya\u015fananlar\u0131 kendine has ironisiyle anlat\u0131r. Solculuk ve devrimcili\u011fe farkl\u0131 bir bak\u0131\u015f sergiler. Belki de romantize edilen isimsiz kahramanl\u0131k yan\u0131lg\u0131lar\u0131na dair, hayata kar\u015f\u0131 duydu\u011fu o s\u0131cak ne\u015feyi rasyonel ger\u00e7ekler kar\u015f\u0131s\u0131nda harcamadan ve kad\u0131n kimli\u011fine dair sorunlar\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fcmsenmesini, toplum kar\u015f\u0131s\u0131ndaki kad\u0131n benli\u011fi ve birey olabilme m\u00fccadelesini hicivle anlat\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Soysal, cumhuriyetin ilk y\u0131llar\u0131nda in\u015fa edilen idealist, \u00f6zg\u00fcr, modern ve ayn\u0131 zamanda geleneksel rollerle k\u00f6pr\u00fc kurmas\u0131 beklenilen T\u00fcrk kad\u0131n\u0131 fikrinin, teorik ve pratik \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda Tante Rosa gibi Bat\u0131l\u0131 Alman bir kad\u0131n karakterle de\u011finmesi bir\u00e7ok tart\u0131\u015fmay\u0131 birlikte getirse de o kad\u0131nlar\u0131n ortak yazg\u0131s\u0131na vurgu yapmay\u0131 her zaman tercih etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Olmas\u0131 arzulanan ve hayat\u0131n\u0131 kad\u0131nca bilmeyi\u015fleriyle s\u00fcr\u00fcklemekten \u00e7ekinmeyen Tante Rosa ve \u00f6z\u00fcnde benzer ayn\u0131 hayat\u0131 aile, ahlak, toplum, din, devlet ve ekonomik pek \u00e7ok dayatma kar\u015f\u0131s\u0131nda kendine ait olmayan iplerle s\u00fcr\u00fckleyen, ge\u00e7mi\u015ften \u015fimdiye ya\u015fayan bir kad\u0131n. Tante Rosa ki\u015fi olarak anla\u015f\u0131lmaz, metin de ba\u011flamdan kopuk bulunur hatta. Onun hayat\u0131 istedi\u011fi gibi kendine \u00f6zg\u00fc bir \u00fclk\u00fcyle ya\u015famas\u0131 ayk\u0131r\u0131d\u0131r, hayat\u0131n\u0131 tek bir \u00e7izgi \u00fczerinde belli bir rolde de\u011fil; her bir evresinde farkl\u0131 \u015fekillerde herhangi bir amaca ba\u011fl\u0131 kalmadan ya\u015famaya devam etmesi kabul edilmemekle beraber anla\u015f\u0131lmaz. Nitekim bu anla\u015f\u0131lmazl\u0131k i\u015fte meselenin \u00f6z\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rosa, k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00e7ocukken bir at cambaz\u0131 olmak ister ailesinin kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131na ra\u011fmen \u00e7\u00fcnk\u00fc bunu hayal etmenin g\u00fcc\u00fcyle ger\u00e7ekten ya\u015fayabilece\u011fine inan\u0131r. Rahibeler okuluna g\u00f6nderilir, orada ko\u015farken kendisini bir masala ait prenses olarak hayal eder ancak su i\u00e7mesi bile \u201carzular\u0131na gem vuramayan g\u00fcnahkar bir k\u0131z\u2019\u2019 olarak g\u00f6r\u00fclmesine sebep olur. \u00c7\u00fcnk\u00fc Katolik mezhebine g\u00f6re her t\u00fcrl\u00fc bedensel istek fazlad\u0131r, \u00f6yle ki y\u0131kan\u0131rken soyunmas\u0131 bile yasakt\u0131r, her t\u00fcrl\u00fc arzuyla beraber kendi bedenini dahi unutmal\u0131 ve kendini Tanr\u0131\u2019ya adamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zaman ge\u00e7er evlenir ve bunu bir g\u00fcvence, hayatta muhakkak ki olmas\u0131 gerekti\u011fine inan\u0131lan bir gereklilik kabul eder. Anne olur, bebe\u011fini emzirirken pazar g\u00fcn\u00fc kiliseye gidemez \u00e7\u00fcnk\u00fc evinde \u00e7ocuklar\u0131na bakmas\u0131 ve kocas\u0131n\u0131n her t\u00fcrl\u00fc ihtiyac\u0131n\u0131 yerine getirmesi gerekir ancak o g\u00fcn buna bir son vermeye karar verir. Katolik kilisesi taraf\u0131ndan aforoz edilir, bir e\u015f olmakla beraber anneli\u011fin k\u00fclfetli buhran\u0131 \u00fclk\u00fcs\u00fcne g\u00f6lge d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr, ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek ve ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in her i\u015fi yapmaya niyetlenir t\u0131pk\u0131 bir madrabaz gibi tutmayan hesaplarla, kendini sevdi\u011fini s\u00f6yledi\u011fi \u015fark\u0131lar yazar, a\u00e7 kal\u0131r, ge\u00e7en zaman\u0131n etkisini bedeninde g\u00f6rd\u00fck\u00e7e sorgulamaya ba\u015flar ve gen\u00e7li\u011fin tutkusuna hep sahip olaca\u011f\u0131na inan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cHer \u015fey ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde kutsal ve ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k olabilir. Tutkular \u00e7evreye g\u00f6re de\u011fi\u015fen \u015feylerdir. Evli kad\u0131nlar toplant\u0131s\u0131nda, en temiz pak aile kad\u0131n\u0131 olmaya \u00f6zenen ayn\u0131 kad\u0131n, orospular\u0131n yan\u0131nda en orospu olmay\u0131 ni\u00e7in istemesin?\u201d&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u00fct\u00fcn anla\u015f\u0131lmaz \u00e7\u0131kmaz sokaklar bu noktaya var\u0131r. Ahlak ve namus vurgusuyla ancak o makbul \u00e7izgide bir kad\u0131n var olabilir, \u00e7izginin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kan ve \u00e7\u0131kmak isteyerek dahi s\u0131n\u0131r\u0131 a\u015fan her kad\u0131n tehlikelidir. Dikte edilen g\u00f6r\u00fc\u015fler ve tutumlar kar\u015f\u0131s\u0131nda bir kad\u0131n\u0131n b\u00f6ylesine hisler beslemesi kabul edilemez g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ancak ya\u015far ve \u00f6l\u00fcr Tante Rosa binlercesi gibi, binlercesi gibi kad\u0131nca bilmeyi\u015fleri b\u00fct\u00fcn iyi ve k\u00f6t\u00fc, g\u00fczel ve \u00e7irkin, zeki ve aptalca, masum ve kurnazca olarak atfedilen yanlar\u0131yla, ya\u015famak istedi\u011fi gibi ve ya\u015fama cesareti g\u00f6sterebilen bir kad\u0131n olarak ya\u015far. Kayg\u0131lar\u0131na, zay\u0131fl\u0131klar\u0131na ve b\u00fct\u00fcn bunlar bir yana erkek egemen bir sistemin d\u00fczeninde sadece bir kad\u0131n olarak ya\u015far. Meselenin \u00f6z\u00fc burada ayd\u0131nlan\u0131r.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mor Dayan\u0131\u015fma Kitap Kul\u00fcb\u00fcnden Notlar 12 Mart d\u00f6neminin ve 60 ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n en \u00f6zg\u00fcn ve asl\u0131na bakarsak bir o kadar da naif isimlerinden biri Sevgi Soysal. Ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n di\u011fer isimleri Adalet A\u011fao\u011flu, Leyla Erbil, Tezer \u00d6zl\u00fc, Tomris Uyar, Sevim Burak, P\u0131nar K\u00fcr, F\u00fcruzan ve Nezihe Meri\u00e7. Bu yazarlar\u0131n hepsi, kad\u0131n\u0131n birey olarak toplumdaki yerinin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc ve bu&hellip;<\/p>","protected":false},"author":5,"featured_media":10891,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_coblocks_attr":"Yrsa,Rubik,Montserrat,Lora,Yrsa,Ubuntu,Tajawal,PT Serif,Noto Sans,Barlow,Barlow Condensed,Abril Fatface,Anton,Arvo,Asap,Cormorant Garamond,Faustina,Fira Sans,IBM Plex Sans,Inconsolata,Heebo,Lato,Merriweather,Karla,Noto Serif,Open Sans,Oswald,Playfair Display","_coblocks_dimensions":"","_coblocks_responsive_height":"","_coblocks_accordion_ie_support":"","_eb_attr":"","inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[98],"tags":[559,248,551],"ppma_author":[1560],"class_list":["post-10890","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultur-sanat","tag-feminist-edebiyat","tag-kadin-yazini","tag-sevgi-soysal","author-milay-kucukdere"],"authors":[{"term_id":1560,"user_id":0,"is_guest":1,"slug":"milay-kucukdere","display_name":"Milay K\u00fc\u00e7\u00fckdere","avatar_url":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/wp-content\/litespeed\/avatar\/23494c9101089ad44ae88ce9d2f56aac.jpg?ver=1788427700","author_category":"","first_name":"","last_name":"","user_url":"","job_title":"","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10890","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10890"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10890\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10932,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10890\/revisions\/10932"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10891"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10890"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10890"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10890"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=10890"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}