{"id":10709,"date":"2026-02-09T10:19:00","date_gmt":"2026-02-09T07:19:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/?p=10709"},"modified":"2026-02-08T19:37:10","modified_gmt":"2026-02-08T16:37:10","slug":"onlenebilir-her-hastaligin-ihmali-suistimal-onlenebilir-her-olum-cinayet-degil-midir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/2026\/02\/09\/onlenebilir-her-hastaligin-ihmali-suistimal-onlenebilir-her-olum-cinayet-degil-midir\/","title":{"rendered":"\u00d6nlenebilir Her Hastal\u0131\u011f\u0131n \u0130hmali Suistimal, \u00d6nlenebilir Her \u00d6l\u00fcm Cinayet De\u011fil midir?"},"content":{"rendered":"<p class=\"has-text-align-right wp-block-paragraph\">\ud83d\udcf8 Burcu Y\u0131ld\u0131r\u0131m<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">HPV; \u00e7o\u011fumuzun bilmedi\u011fi, ya\u015fayanlar\u0131n tedirgin oldu\u011fu, \u00f6nlenebilir olmas\u0131na ra\u011fmen \u00f6nlenmemesine \u00f6fke duydu\u011fumuz bir hastal\u0131k. Peki, nedir bu HPV? Biz, neden onu konu\u015fuyoruz, duyuyoruz ve ayn\u0131 zamanda duyurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130nsan papilloma vir\u00fcs\u00fc (HPV-Human Papilloma Virus); tek konak\u00e7\u0131s\u0131 insan olan papillomaviridae ailesinden k\u00fc\u00e7\u00fck, sirk\u00fcler ve \u00e7ift sarmall\u0131 bir DNA vir\u00fcs\u00fcd\u00fcr.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Eski Yunan ve Roma kaynaklar\u0131nda cilt si\u011fillerinin varl\u0131\u011f\u0131ndan ve hatta cinsel yolla bula\u015fan bir durum oldu\u011fundan bahsedilmi\u015ftir. Modern t\u0131p tarihinde ise si\u011fillerin nedenine ve olas\u0131 risk fakt\u00f6rlerine y\u00f6nelik ilk \u00e7al\u0131\u015fma, 1842 y\u0131l\u0131nda \u0130talyan bir doktor taraf\u0131ndan yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<sup data-fn=\"7ba0f6a9-4ab4-4517-94c9-2f1fc69cea4c\" class=\"fn\"><a id=\"7ba0f6a9-4ab4-4517-94c9-2f1fc69cea4c-link\" href=\"#7ba0f6a9-4ab4-4517-94c9-2f1fc69cea4c\">1<\/a><\/sup>\u00a0\u00c7al\u0131\u015fmas\u0131nda birden fazla partneri olanlarda si\u011fillerin daha \u00e7ok g\u00f6zlemlendi\u011fini, cinsel yolla bula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Akabinde, 1907 y\u0131l\u0131nda di\u011fer bir \u0130talyan doktor Ciuffo taraf\u0131ndan bunlar\u0131n vir\u00fcs kaynakl\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f fakat teknik yetersizliklerden bu bulgu kan\u0131tlanamam\u0131\u015ft\u0131r.<sup data-fn=\"a4512e3c-89e7-43f3-8412-da8ad7fc2ed8\" class=\"fn\"><a id=\"a4512e3c-89e7-43f3-8412-da8ad7fc2ed8-link\" href=\"#a4512e3c-89e7-43f3-8412-da8ad7fc2ed8\">2<\/a><\/sup> 1930\u2019lar\u0131n ba\u015f\u0131nda Richard Shope ve Weston Hurst yapt\u0131klar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar neticesinde, vir\u00fcs\u00fcn t\u00fcm\u00f6rojenik ve bula\u015f\u0131c\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015flerdir.<sup data-fn=\"f3b8dad4-3c65-4718-96ce-b43ba730f243\" class=\"fn\"><a id=\"f3b8dad4-3c65-4718-96ce-b43ba730f243-link\" href=\"#f3b8dad4-3c65-4718-96ce-b43ba730f243\">3<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1974\u2019te Alman Dr. Herald zur Hausen, HPV\u2019nin serviks kanserinin nedeni oldu\u011funu \u00f6ng\u00f6ren ilk ki\u015fidir. Fakat o s\u0131ralarda Herpes vir\u00fcs\u00fc, etken olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu. Dr. Hausen 1983 y\u0131l\u0131nda serviks kanserinde HPV\u2019yi g\u00f6stererek bug\u00fcn ula\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u00fcm bilgilerin ana d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131na ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<sup data-fn=\"86270926-f506-4d7a-943e-15b7c3cebc6b\" class=\"fn\"><a id=\"86270926-f506-4d7a-943e-15b7c3cebc6b-link\" href=\"#86270926-f506-4d7a-943e-15b7c3cebc6b\">4<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bununla birlikte, onlarca bilimsel makale yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Akademik \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucunda, rahim a\u011fz\u0131 kanserinin olu\u015fmas\u0131nda ana etkenin HPV vir\u00fcs\u00fc oldu\u011fu ve bu vir\u00fcs\u00fcn onlarca tipinin bulundu\u011fu, ayr\u0131ca bu tiplerden hepsinin de\u011fil; baz\u0131lar\u0131n\u0131n rahim a\u011fz\u0131 kanserine yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 net bir \u015fekilde ispatlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sonu\u00e7ta kansere yol a\u00e7an HPV tiplerinin belirginle\u015fmesi, bu tiplere kar\u015f\u0131 a\u015f\u0131 geli\u015ftirmenin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. 2006 y\u0131l\u0131nda \u00fcretilen, HPV bula\u015f\u0131n\u0131 ve rahim a\u011fz\u0131 kanserini engelleyen a\u015f\u0131lar\u0131n \u00fcretimi m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015ftur. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde hem onkojenik HPV t\u00fcrlerine hem de si\u011fillere sebebiyet veren HPV t\u00fcrlerine kar\u015f\u0131 koruma sa\u011flayan 9\u2019lu HPV a\u015f\u0131s\u0131 mevcut. Buraya kadar daha \u00e7ok tarih\u00e7esine de\u011finmek istedim. \u00c7\u00fcnk\u00fc bug\u00fcn HPV\u2019yi daha \u00e7ok konu\u015fabiliyor olmam\u0131z yeni olmas\u0131ndan de\u011fil, kad\u0131nlar\u0131n bu konuda fark\u0131ndal\u0131k yaratmas\u0131 ve bu hastal\u0131\u011f\u0131n engellenebilmesi i\u00e7in \u00fccretsiz a\u015f\u0131 talebinde bulunmas\u0131ndand\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hepimizin bir \u015fekilde yolu, ad\u0131nda kanser ge\u00e7en bir hastal\u0131kla kesi\u015fmi\u015ftir. Bu, bazen kendimiz bazen bir sevdi\u011fimiz ya da bir tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z olmu\u015ftur. Evet, kanser \u00e7ok duydu\u011fumuz ve \u00e7ok da bildi\u011fimiz bir olgu. Y\u00fczlerce kanser t\u00fcr\u00fc var ve pek \u00e7ok da risk fakt\u00f6r\u00fc\u2026 %70 oran\u0131nda sebebi bilinen rahim a\u011fz\u0131 kanseri de bunlardan biri. Rahim a\u011fz\u0131 kanseriyle %70\u2019lik ili\u015fkili olan HPV\u2019nin a\u015f\u0131s\u0131 da mevcut ama buna ra\u011fmen T\u00fcrkiye&#8217;de Ulusal A\u015f\u0131 Takvimi\u2019nde de\u011fil. Tam olarak buraya itiraz ediyoruz ve bunu adil bulmuyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (DS\u00d6) verilerine g\u00f6re, 2022 y\u0131l\u0131nda 660 bin yeni rahim a\u011fz\u0131 kanseri tan\u0131s\u0131 konmu\u015f ve <strong>350 bin \u00f6l\u00fcm<\/strong> ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir.<sup data-fn=\"6fa6fa71-f9b8-44b9-995e-3e9f20932dc5\" class=\"fn\"><a id=\"6fa6fa71-f9b8-44b9-995e-3e9f20932dc5-link\" href=\"#6fa6fa71-f9b8-44b9-995e-3e9f20932dc5\">5<\/a><\/sup>\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yine ayn\u0131 y\u0131l yay\u0131mlanan UppsalaConflict Data program verilerine g\u00f6re 2022\u2019de en az <strong>\u00a0237.000 ki\u015fi<\/strong> silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalar nedeniyle hayat\u0131n\u0131 kaybetti.<sup data-fn=\"7a3ea8ff-fb6b-4188-acb4-4769ee608119\" class=\"fn\"><a id=\"7a3ea8ff-fb6b-4188-acb4-4769ee608119-link\" href=\"#7a3ea8ff-fb6b-4188-acb4-4769ee608119\">6<\/a><\/sup> Bu veri\u00a0 Ukrayna-Rusya Sava\u015f\u0131\u2019ndaki silahl\u0131 g\u00fc\u00e7lerden Meksika\u2019daki kartellerin \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131na kadar ger\u00e7ekle\u015fen sivil ve askeri \u00f6l\u00fcmleri i\u00e7eriyor. Takdir edersiniz ki sava\u015f kaynakl\u0131 \u00f6l\u00fcmlerin, sakatl\u0131klar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi bir\u00e7ok sebep i\u00e7eriyor, h\u00e2liyle \u00f6nlemek de bir o kadar komplike. Fakat HPV ve HPV kaynakl\u0131 rahim a\u011fz\u0131 kanserini \u00f6nlemek bu kadar \u00e7oklu ve komplike bir koruma \u00f6nleme mekanizmas\u0131 i\u00e7ermiyor. Yani, HPV kaynakl\u0131 hastal\u0131k ve \u00f6l\u00fcm oran\u0131n\u0131 \u00f6nlemek bir sava\u015ftan kaynakl\u0131 \u00f6l\u00fcmleri ve sa\u011fl\u0131k problemlerini \u00f6nlemekten \u00e7ok \u00e7ok daha kolay, fakat buna ra\u011fmen kad\u0131nlar \u00f6nlenebilir rahim a\u011fz\u0131 kanserinden, o y\u0131l ger\u00e7ekle\u015fen sava\u015flardan daha fazla \u00f6l\u00fcyor. Bu verilerin binlerce kad\u0131n\u0131n hayat\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini kabul edip bu so\u011fuk ve keskin bilgiyi bir m\u00fccadele prati\u011fine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek zorunday\u0131z.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Buraya kadar bizim i\u00e7in \u00e7arp\u0131c\u0131 olan kanseri ve \u00f6l\u00fcm\u00fc konu\u015ftuk ama t\u00fcm meselemiz maalesef bu da de\u011fil. Genel pop\u00fclasyonun neredeyse %90\u2019\u0131, hayat\u0131n\u0131n bir yerinde muhakkak HPV\u2019nin herhangi bir t\u00fcr\u00fc ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yor, \u00e7o\u011fu da ge\u00e7iyor ama si\u011fillere sebep olan veyahut onkojenik olanlardan korunmak elzem. Sa\u011fl\u0131k hakk\u0131 kapsam\u0131nda, herkes sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyacak bilgiye eri\u015febilmeli. Peki, biz kentlerde veya k\u00f6ylerde sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z veya cinsel sa\u011fl\u0131k hakk\u0131nda temel bilgiye ula\u015fabiliyor muyuz? HPV\u2019yi ve HPV&#8217;den korunma yollar\u0131n\u0131 bilmek herkesin hakk\u0131. Bu hakk\u0131n engellenmesi, politik bir tercih olmakla beraber erkeklerin bu konuda bilin\u00e7lendirilmemesi de patriyarkal ili\u015fkileri s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr ve derinle\u015ftirir. Peki, bununla ilgili hi\u00e7 mi bir ad\u0131m yok? Elbette var. Ge\u00e7ti\u011fimiz ocak ay\u0131 HPV Fark\u0131ndal\u0131k Ay\u0131\u2019yd\u0131. E\u011fer bu ay hastaneye yolunuz d\u00fc\u015ft\u00fcyse bekleme salonunda HPV bro\u015f\u00fcr\u00fc da\u011f\u0131t\u0131lan bir stant g\u00f6rm\u00fc\u015fs\u00fcn\u00fczd\u00fcr. Ama taktir edersiniz ki senenin bir ay\u0131n\u0131n bir g\u00fcn\u00fc i\u00e7inde bunu yapmak, bilgiyi toplumsalla\u015ft\u0131rmaz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Diyelim ki yeterli bilgiye ula\u015fabildik; peki, bunun i\u00e7in yeterli \u00fcr\u00fcne eri\u015febiliyor muyuz? Kondom, internal kondom, dental dam gibi bariyer y\u00f6ntemler %100 olmasa da bula\u015f riskini ciddi oranda azalt\u0131yor fakat bunlar da herkes i\u00e7in eri\u015filebilir de\u011fil, \u00e7\u00fcnk\u00fc tamam\u0131 \u00fccretli ve herkesin alabilece\u011fi fiyatta da de\u011fil. Bunlara ra\u011fmen, yine de HPV pozitif oldunuz diyelim, tedavi tamamen \u00fccretsiz mi? Cevap, maalesef koca bir hay\u0131r! HPV&#8217;yi v\u00fccuttan atmaya yard\u0131mc\u0131 takviyeler binlerce lira.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bug\u00fcn HPV\u2019nin 9 t\u00fcr\u00fcne kar\u015f\u0131 koruyuculu\u011fu olan ve belli periyotlarda uygulanan a\u015f\u0131n\u0131n sadece bir dozu 4600 TL. Asgar\u00ee \u00fccretin yoksulluk s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n alt\u0131nda oldu\u011fu bir \u00fclkede, HPV gibi bir a\u015f\u0131n\u0131n h\u00e2l\u00e2 Ulusal A\u015f\u0131 Takvimi\u2019ne al\u0131nmamas\u0131 bir <strong>halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 sorunudur.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A\u015f\u0131lar \u00f6nleyici halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ara\u00e7lar\u0131d\u0131r. HPV a\u015f\u0131s\u0131 ise kanser gibi tedavisi olduk\u00e7a pahal\u0131 olan ve bak\u0131m y\u00fck\u00fcn\u00fcn genellikle kad\u0131nlar\u0131n \u00fczerinde oldu\u011fu uzun s\u00fcreli bir hastal\u0131\u011f\u0131 \u00f6nleyebilmektedir. Ayr\u0131ca sa\u011fl\u0131k ekonomisi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, a\u015f\u0131laman\u0131n uzun vadede hem hayat kurtaran hem de b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir m\u00fcdahale oldu\u011funu g\u00f6stermektedir.<sup data-fn=\"822bfa05-30de-423a-bb0b-4e753dc33998\" class=\"fn\"><a id=\"822bfa05-30de-423a-bb0b-4e753dc33998-link\" href=\"#822bfa05-30de-423a-bb0b-4e753dc33998\">7<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">12 Haziran 2025 tarihinde, Sa\u011fl\u0131k Bakan\u0131 Kemal Memi\u015fo\u011flu taraf\u0131ndan HPV\u2019nin neden oldu\u011fu hastal\u0131klara ve kanserlere kar\u015f\u0131 2025 y\u0131l\u0131 sonunda a\u015f\u0131 program\u0131n\u0131n ba\u015flat\u0131laca\u011f\u0131 ve s\u00f6z konusu program kapsam\u0131nda Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan belirlenecek olan ya\u015f grubunun \u00fccretsiz olarak HPV a\u015f\u0131s\u0131 olabilece\u011fi ifade edilmi\u015fti. Fakat buna y\u00f6nelik tek bir somut ad\u0131m yok!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Buradan da bir kez daha Bakan Bey\u2019e sesleniyoruz:&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Oyalamay\u0131n, e\u015fit ve adil bir \u015fekilde risk alt\u0131ndaki herkese HPV a\u015f\u0131s\u0131 uygulay\u0131n.&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>A\u015f\u0131 hakt\u0131r!<\/strong><\/p>\n\n\n<ol class=\"wp-block-footnotes\"><li id=\"7ba0f6a9-4ab4-4517-94c9-2f1fc69cea4c\">Rigoni-Stern, Domenico Antonio. <a href=\"https:\/\/onlinelibrary.wiley.com\/doi\/epdf\/10.1002\/sim.4780060803\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><em>Statistical Facts About Cancers\u2026<\/em> Verona, 1842.<\/a><br>Verona\u2019daki \u00f6l\u00fcm kay\u0131tlar\u0131n\u0131 inceleyerek cinsel ya\u015fam ile baz\u0131 genital hastal\u0131klar\u0131n g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkiye dair erken d\u00f6nem epidemiyolojik g\u00f6zlemler i\u00e7eren \u00e7al\u0131\u015fma. <a href=\"#7ba0f6a9-4ab4-4517-94c9-2f1fc69cea4c-link\" aria-label=\"Jump to footnote reference 1\">\u21a9\ufe0e<\/a><\/li><li id=\"a4512e3c-89e7-43f3-8412-da8ad7fc2ed8\">Ciuffo, Giuseppe. <em>Innesto positivo con filtrato di verruca volgare.<\/em> 1907.<br>Si\u011fillerden elde edilen ve bakterileri tutan filtrelerden ge\u00e7irilmi\u015f h\u00fccresiz \u00f6z\u00fctle yapt\u0131\u011f\u0131 a\u015f\u0131lama deneyleri sonucunda, si\u011fillerin etkeninin filtre edilebilir bir vir\u00fcs olabilece\u011fini ileri s\u00fcren erken d\u00f6nem deneysel \u00e7al\u0131\u015fma. <a href=\"#a4512e3c-89e7-43f3-8412-da8ad7fc2ed8-link\" aria-label=\"Jump to footnote reference 2\">\u21a9\ufe0e<\/a><\/li><li id=\"f3b8dad4-3c65-4718-96ce-b43ba730f243\">Shope, Richard E.; Hurst, E. Weston. <a href=\"https:\/\/rupress.org\/jem\/article-abstract\/58\/5\/607\/3243\/INFECTIOUS-PAPILLOMATOSIS-OF-RABBITS-WITH-A-NOTE\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><em>Infectious Papillomatosis of Rabbits.<\/em><\/a> 1933.<br>Tav\u015fanlarda g\u00f6r\u00fclen papillomlar\u0131n bula\u015f\u0131c\u0131 bir vir\u00fcs taraf\u0131ndan olu\u015fturuldu\u011funu deneysel olarak g\u00f6steren ve vir\u00fcs\u00fcn t\u00fcm\u00f6r olu\u015fturma potansiyeline dair erken kan\u0131tlar sunan \u00e7al\u0131\u015fma. <a href=\"#f3b8dad4-3c65-4718-96ce-b43ba730f243-link\" aria-label=\"Jump to footnote reference 3\">\u21a9\ufe0e<\/a><\/li><li id=\"86270926-f506-4d7a-943e-15b7c3cebc6b\"><strong>D\u00fcrst, Matthias; Gissmann, Lutz; Ikenberg, Hans; &amp; zur Hausen, Harald.<\/strong> <a href=\"https:\/\/www.pnas.org\/doi\/abs\/10.1073\/pnas.80.12.3812\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><em>A papillomavirus DNA from a cervical carcinoma and its prevalence in cancer biopsy samples from different geographic regions.<\/em><\/a> 1983.<br>Bu \u00e7al\u0131\u015fma, human papilloma vir\u00fcs\u00fc tip 16\u2019n\u0131n (HPV-16) serviks kanseri \u00f6rneklerinde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 molek\u00fcler olarak g\u00f6stermi\u015ftir ve HPV\u2019nin servikal kanser etiyolojisine dair ilk do\u011frudan kan\u0131tlardan biridir. <a href=\"#86270926-f506-4d7a-943e-15b7c3cebc6b-link\" aria-label=\"Jump to footnote reference 4\">\u21a9\ufe0e<\/a><\/li><li id=\"6fa6fa71-f9b8-44b9-995e-3e9f20932dc5\"><strong>World Health Organization.<\/strong> <a href=\"https:\/\/www.who.int\/news-room\/fact-sheets\/detail\/cervical-cancer\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><em>Cervical cancer \u2013 Fact sheet<\/em><\/a><em>.<\/em> WHO, 2025. <a href=\"#6fa6fa71-f9b8-44b9-995e-3e9f20932dc5-link\" aria-label=\"Jump to footnote reference 5\">\u21a9\ufe0e<\/a><\/li><li id=\"7a3ea8ff-fb6b-4188-acb4-4769ee608119\">Uppsala Conflict Data Program (UCDP), Uppsala University. <a href=\"https:\/\/www.uu.se\/en\/news\/2023\/2023-06-13-number-of-deaths-in-armed-conflicts-has-doubled\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><em>Number of deaths in organised violence in 2022.<\/em> <\/a>(Bas\u0131n bildirisi, 7 Haziran 2023). <a href=\"#7a3ea8ff-fb6b-4188-acb4-4769ee608119-link\" aria-label=\"Jump to footnote reference 6\">\u21a9\ufe0e<\/a><\/li><li id=\"822bfa05-30de-423a-bb0b-4e753dc33998\"><strong>\u015eahin, \u00c7a\u011fr\u0131 E.; Karabey, Selma.<\/strong> <a href=\"https:\/\/link.springer.com\/article\/10.1186\/s12889-025-24878-4\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><em>Cost-effectiveness of female HPV vaccines for routine childhood immunisation schedule in T\u00fcrkiye.<\/em> <\/a>2025.<br>T\u00fcrkiye\u2019de HPV a\u015f\u0131s\u0131 program\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131k ekonomi a\u00e7\u0131s\u0131ndan y\u00fcksek maliyet-etkinlik sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyan modelleme \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131. <a href=\"#822bfa05-30de-423a-bb0b-4e753dc33998-link\" aria-label=\"Jump to footnote reference 7\">\u21a9\ufe0e<\/a><\/li><\/ol>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\ud83d\udcf8 Burcu Y\u0131ld\u0131r\u0131m HPV; \u00e7o\u011fumuzun bilmedi\u011fi, ya\u015fayanlar\u0131n tedirgin oldu\u011fu, \u00f6nlenebilir olmas\u0131na ra\u011fmen \u00f6nlenmemesine \u00f6fke duydu\u011fumuz bir hastal\u0131k. Peki, nedir bu HPV? Biz, neden onu konu\u015fuyoruz, duyuyoruz ve ayn\u0131 zamanda duyurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz? \u0130nsan papilloma vir\u00fcs\u00fc (HPV-Human Papilloma Virus); tek konak\u00e7\u0131s\u0131 insan olan papillomaviridae ailesinden k\u00fc\u00e7\u00fck, sirk\u00fcler ve \u00e7ift sarmall\u0131 bir DNA vir\u00fcs\u00fcd\u00fcr.&nbsp; Eski Yunan ve Roma&hellip;<\/p>","protected":false},"author":59,"featured_media":10710,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_coblocks_attr":"","_coblocks_dimensions":"","_coblocks_responsive_height":"","_coblocks_accordion_ie_support":"","_eb_attr":"","inline_featured_image":false,"footnotes":"[{\"content\":\"Rigoni-Stern, Domenico Antonio. <a href=\\\"https:\/\/onlinelibrary.wiley.com\/doi\/epdf\/10.1002\/sim.4780060803\\\"><em>Statistical Facts About Cancers\u2026<\/em> Verona, 1842.<\/a><br>Verona\u2019daki \u00f6l\u00fcm kay\u0131tlar\u0131n\u0131 inceleyerek cinsel ya\u015fam ile baz\u0131 genital hastal\u0131klar\u0131n g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkiye dair erken d\u00f6nem epidemiyolojik g\u00f6zlemler i\u00e7eren \u00e7al\u0131\u015fma.\",\"id\":\"7ba0f6a9-4ab4-4517-94c9-2f1fc69cea4c\"},{\"content\":\"Ciuffo, Giuseppe. <em>Innesto positivo con filtrato di verruca volgare.<\/em> 1907.<br>Si\u011fillerden elde edilen ve bakterileri tutan filtrelerden ge\u00e7irilmi\u015f h\u00fccresiz \u00f6z\u00fctle yapt\u0131\u011f\u0131 a\u015f\u0131lama deneyleri sonucunda, si\u011fillerin etkeninin filtre edilebilir bir vir\u00fcs olabilece\u011fini ileri s\u00fcren erken d\u00f6nem deneysel \u00e7al\u0131\u015fma.\",\"id\":\"a4512e3c-89e7-43f3-8412-da8ad7fc2ed8\"},{\"content\":\"Shope, Richard E.; Hurst, E. Weston. <a href=\\\"https:\/\/rupress.org\/jem\/article-abstract\/58\/5\/607\/3243\/INFECTIOUS-PAPILLOMATOSIS-OF-RABBITS-WITH-A-NOTE\\\"><em>Infectious Papillomatosis of Rabbits.<\/em><\/a> 1933.<br>Tav\u015fanlarda g\u00f6r\u00fclen papillomlar\u0131n bula\u015f\u0131c\u0131 bir vir\u00fcs taraf\u0131ndan olu\u015fturuldu\u011funu deneysel olarak g\u00f6steren ve vir\u00fcs\u00fcn t\u00fcm\u00f6r olu\u015fturma potansiyeline dair erken kan\u0131tlar sunan \u00e7al\u0131\u015fma.\",\"id\":\"f3b8dad4-3c65-4718-96ce-b43ba730f243\"},{\"content\":\"<strong>D\u00fcrst, Matthias; Gissmann, Lutz; Ikenberg, Hans; &amp; zur Hausen, Harald.<\/strong> <a href=\\\"https:\/\/www.pnas.org\/doi\/abs\/10.1073\/pnas.80.12.3812\\\"><em>A papillomavirus DNA from a cervical carcinoma and its prevalence in cancer biopsy samples from different geographic regions.<\/em><\/a> 1983.<br>Bu \u00e7al\u0131\u015fma, human papilloma vir\u00fcs\u00fc tip 16\u2019n\u0131n (HPV-16) serviks kanseri \u00f6rneklerinde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 molek\u00fcler olarak g\u00f6stermi\u015ftir ve HPV\u2019nin servikal kanser etiyolojisine dair ilk do\u011frudan kan\u0131tlardan biridir.\",\"id\":\"86270926-f506-4d7a-943e-15b7c3cebc6b\"},{\"content\":\"<strong>World Health Organization.<\/strong> <a href=\\\"https:\/\/www.who.int\/news-room\/fact-sheets\/detail\/cervical-cancer\\\"><em>Cervical cancer \u2013 Fact sheet<\/em><\/a><em>.<\/em> WHO, 2025.\",\"id\":\"6fa6fa71-f9b8-44b9-995e-3e9f20932dc5\"},{\"content\":\"Uppsala Conflict Data Program (UCDP), Uppsala University. <a href=\\\"https:\/\/www.uu.se\/en\/news\/2023\/2023-06-13-number-of-deaths-in-armed-conflicts-has-doubled\\\"><em>Number of deaths in organised violence in 2022.<\/em> <\/a>(Bas\u0131n bildirisi, 7 Haziran 2023).\",\"id\":\"7a3ea8ff-fb6b-4188-acb4-4769ee608119\"},{\"content\":\"<strong>\u015eahin, \u00c7a\u011fr\u0131 E.; Karabey, Selma.<\/strong> <a href=\\\"https:\/\/link.springer.com\/article\/10.1186\/s12889-025-24878-4\\\"><em>Cost-effectiveness of female HPV vaccines for routine childhood immunisation schedule in T\u00fcrkiye.<\/em> <\/a>2025.<br>T\u00fcrkiye\u2019de HPV a\u015f\u0131s\u0131 program\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131k ekonomi a\u00e7\u0131s\u0131ndan y\u00fcksek maliyet-etkinlik sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyan modelleme \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131.\",\"id\":\"822bfa05-30de-423a-bb0b-4e753dc33998\"}]"},"categories":[100,545],"tags":[272,1550,124],"ppma_author":[1322],"class_list":["post-10709","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bedenimiz","category-saglik","tag-feministmucadele","tag-hpv-asisi-haktir","tag-kadin-sagligi","author-sibel-orkmez"],"authors":[{"term_id":1322,"user_id":59,"is_guest":0,"slug":null,"display_name":"Sibel \u00d6rkmez","avatar_url":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/wp-content\/litespeed\/avatar\/5e282295dfc6de2ebe8ca0a19f5cd397.jpg?ver=1784369366","author_category":"","first_name":"","last_name":"","user_url":"","job_title":"","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10709","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/59"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10709"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10709\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10711,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10709\/revisions\/10711"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10710"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10709"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10709"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10709"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=10709"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}