{"id":10600,"date":"2026-01-29T09:37:17","date_gmt":"2026-01-29T06:37:17","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/?p=10600"},"modified":"2026-01-29T09:37:18","modified_gmt":"2026-01-29T06:37:18","slug":"kadin-kadindir-elmas-babandir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/2026\/01\/29\/kadin-kadindir-elmas-babandir\/","title":{"rendered":"Kad\u0131n Kad\u0131nd\u0131r, Elmas Baband\u0131r"},"content":{"rendered":"<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Ferzan \u00d6zpetek\u2019in Elmaslar filmi \u00fczerine\u2026<\/strong><br><\/h4>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bug\u00fcne kadar hep LGBT\u0130+ kapsay\u0131c\u0131 filmleriyle tan\u0131y\u0131p sevdi\u011fimiz, <em>Cahil Periler<\/em>\u2019le g\u00f6nl\u00fcm\u00fcze taht kuran, <em>Serseri May\u0131nlar<\/em>\u2019la pe\u015finden ta Lecce\u2019lere g\u00f6t\u00fcren Ferzan \u00d6zpetek son filmiyle kad\u0131n meselesini hi\u00e7 mi hi\u00e7 anlamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6z\u00fcm\u00fcze sokmu\u015f oldu. \u00d6yle ki, \u00f6nceki filmlerinde b\u00fct\u00fcn o toplumsal cinsiyet e\u015fitli\u011fi meselesi de kafas\u0131nda sadece liberal bir yan\u0131lsamadan m\u0131 ibaretti diye d\u00fc\u015f\u00fcnmeden edemiyor insan. Ne de olsa cins temelli ezilmenin dinamikleri \u00e7ok farkl\u0131 de\u011fil ve hepsi patriyarkal zihniyetten kaynaklanm\u0131yor mu?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1970\u2019li y\u0131llarda \u0130talya\u2019da tiyatro ve sinema kost\u00fcmleri diken bir terzihanede \u00e7al\u0131\u015fan kad\u0131nlar\u0131 konu alan\u00a0 filmin ilk sahnesi, bir erkek (o anda cinsel y\u00f6nelimine dair bir bilgimiz yok?) y\u00f6netmenin kad\u0131n oyuncular\u0131n\u0131 bir araya toplay\u0131p hepsinin yer alaca\u011f\u0131 bir film \u00e7ekece\u011fini a\u00e7\u0131klamas\u0131yla a\u00e7\u0131l\u0131yor. (En ba\u015f\u0131ndan, kad\u0131nlar\u0131n tepesinde yine \u201cy\u00f6neten\u201d bir erkek var g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte.) Ferzan \u00d6zpetek, ilk sahneden filmi kendisiyle a\u00e7\u0131p son sahnede yine d\u00f6n\u00fcp dola\u015f\u0131p kendisiyle kapat\u0131yor. Hani Meryem\u2019in<sup data-fn=\"27c79381-fb60-4caf-b350-0b6f022e2a8e\" class=\"fn\"><a id=\"27c79381-fb60-4caf-b350-0b6f022e2a8e-link\" href=\"#27c79381-fb60-4caf-b350-0b6f022e2a8e\">1<\/a><\/sup> \u201cabla eviriyon \u00e7eviriyon laf\u0131 \u00e7akt\u0131rmadan istedi\u011fin yere getiriyon\u201d dedi\u011fi kadar var yani. Madem kad\u0131n filmi, bi kenara \u00e7ekil Ferzan!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Film ba\u015fka mecralarda aksa bu pek g\u00f6ze batmayabilir elbette ama \u00d6zpetek, \u201ckad\u0131n dayan\u0131\u015fmas\u0131\u201d sular\u0131nda y\u00fczmeye kalk\u0131nca itiraz etmek ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oluyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc itiraz etmedik\u00e7e kavramlar\u0131n i\u00e7i bo\u015falt\u0131l\u0131p bo\u015falt\u0131l\u0131p tepemizden a\u015fa\u011f\u0131 boca ediliyor. Dolay\u0131s\u0131yla ba\u015ftan s\u00f6yleyeyim, bu bir film ele\u015ftirisi de\u011fil, ha\u015fa. Ama F. \u00d6zpetek hayranlar\u0131 i\u00e7in bir feminist g\u00f6zden ge\u00e7irme.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Filme ba\u015ftan sona kadar, olumlu olumsuz, kad\u0131na dair ne kadar kli\u015fe varsa boca edilmi\u015f, y\u00f6netmenin kad\u0131n mevzusundaki bu s\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131 insan\u0131 \u00e7ileden \u00e7\u0131kar\u0131yor a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>(Dikkat s\u00fcrprizbozan i\u00e7erir!!)<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kli\u015fe 1: Kad\u0131n deyince ilk akla gelen mesleklerden biri terzilik tabii, de\u011fil mi? \u015ea\u015fal\u0131 kuma\u015flar, pullar payetler, incikler boncuklar var filmde\u2026 Tekrar edeyim, bu da olur ve ele\u015ftirilmez, ama ancak \u201cbu filmi kendi gen\u00e7lik ve asistanl\u0131k d\u00f6nemlerime bir sayg\u0131 duru\u015fu olarak \u00e7ektim\u201d dersen olur. Tutup da kad\u0131nlar\u0131 anlataca\u011f\u0131m dersen olmaz. Zaten ek\u015fi s\u00f6zl\u00fck\u2019ten biri, <em>\u201c\u2018konu ne? bir yere varm\u0131yor\u2019 vb. ele\u015ftirileri arkada\u015flar\u0131mdan duydum, do\u011fru da ama vintage tak\u0131lar, vintage k\u0131yafetler, \u00f6zenli kalabal\u0131k sofralar derken ben s\u0131k\u0131lmadan izledim\u201d<\/em> demi\u015f. F. \u00d6zpetek, kendi kitlesinin g\u00f6rmek istediklerini vermi\u015f yani filmde, bir de kad\u0131n mevzusunu kar\u0131\u015ft\u0131rmayayd\u0131\u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kli\u015fe 2: Filmin ba\u015flar\u0131ndaki bir sahnede terzihanenin surats\u0131z ve nemrut kad\u0131n patronu, \u201c<em>Ben ne demek! Ben diye bir \u015fey yok, burada yaln\u0131z biz var\u0131z.<\/em>\u201d diyor ve benim t\u00fcylerim diken diken oluveriyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc hemen akl\u0131ma \u201c<em>biz bir aileyiz<\/em>\u201d safsatas\u0131yla s\u00f6m\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcm beyaz yaka g\u00fcnlerim geliyor. Nitekim ayn\u0131 terzihanenin i\u015f\u00e7i kad\u0131nlar\u0131, patron ablan\u0131n bir h\u0131rs\u0131 u\u011fruna, zaten tam kapasite \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlarken ald\u0131\u011f\u0131 bir ba\u015fka kost\u00fcm dikim i\u015fi y\u00fcz\u00fcnden gece g\u00fcnd\u00fcz zorla mesaiye kalacaklar, bu y\u00fczden evdeki \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n y\u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6remeyecekler, kocalar\u0131ndan dayak yiyecekler falan\u2026 Ha, fazla mesai al\u0131yorlar m\u0131, inan\u0131n bilmiyoruz. Ama neyse ki filmin bir yerlerinde kad\u0131n patronumuz insafa geliyor ve (o kadar yo\u011fun mesaiye ra\u011fmen) \u00e7ocu\u011funun okul masraf\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layamayan bir kad\u0131n i\u015f\u00e7isinin asl\u0131nda para etmeyen bir aile yadigar\u0131n\u0131 sanki \u00e7ok de\u011ferliymi\u015f gibi sat\u0131n al\u0131yor da \u00e7ocuk okula devam edebiliyor. Kad\u0131n ge\u00e7inemiyormu\u015f ya, \u00fccretini insani d\u00fczeye \u00e7\u0131karmak yerine ona ulufe da\u011f\u0131t\u0131r gibi iyilik da\u011f\u0131t\u0131nca bu kad\u0131n dayan\u0131\u015fmas\u0131 m\u0131 oluyor?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kli\u015fe 3: K\u0131sa ge\u00e7elim, birbirinin ezeli d\u00fc\u015fman\u0131 olan sinemac\u0131 gen\u00e7 kad\u0131n oyuncu ile tiyatrocu ya\u015fl\u0131 kad\u0131n oyuncu (bu bile kli\u015fe: sinema gen\u00e7 i\u015fi, tiyatro ya\u015fl\u0131 i\u015fi y\u00f6netmene g\u00f6re!) filmin ba\u015f\u0131nda ayn\u0131 odada bile duramazlarken ne oluyor da filmin sonunda birden bar\u0131\u015f\u0131p sevgi kelebe\u011fine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyorlar? B\u0131rak\u0131n allah a\u015fk\u0131n\u0131za, biz kad\u0131nlar da insan\u0131z, b\u00fct\u00fcn iyi \u00f6zellikleri (\u201ck\u0131z ne\u015fesi\u201d, \u201csava\u015flar\u0131 erkekler \u00e7\u0131kar\u0131r\u201d\u2026) \u00fczerimize boca etmenize ihtiyac\u0131m\u0131z yok, \u00f6yle ezeli d\u00fc\u015fman\u0131m\u0131zla durduk yerde bar\u0131\u015fmay\u0131z; kad\u0131ndan da k\u00f6t\u00fc patron, sava\u015f \u00e7\u0131\u011f\u0131rtkan\u0131 siyaset\u00e7i, \u00e7ocu\u011funu ihmal eden anne olur, oluyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kli\u015fe 4: \u201cKad\u0131nlar isterse her \u015feyi yapar\u201d, \u201cbiz kar\u0131nca gibiyiz\u201d\u2026&nbsp; gibi ucuz aforizmalar filmde havalarda u\u00e7u\u015fuyor\u2026 \u0130stesek de her \u015feyi yapam\u0131yoruz maalesef, sevgili \u00d6zpetek. \u0130stesek de koca \u015fiddetinden ka\u00e7an arkada\u015f\u0131m\u0131z\u0131n yine gidip kocas\u0131n\u0131n a\u015firet ailesinden medet ummas\u0131na engel olam\u0131yoruz mesela\u2026 Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z kasabaya bir kad\u0131n dan\u0131\u015fma merkezi a\u00e7t\u0131r\u0131p i\u00e7ine bir psikolog, bir avukat koyduram\u0131yoruz, ne kadar didinsek de kad\u0131n cinayetlerinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7emiyoruz. Kad\u0131nlar istedi\u011fi i\u00e7in de\u011fil, mecbur kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, hayatta kalmak i\u00e7in yap\u0131yor \u201cher \u015feyi\u201d ne yaz\u0131k ki. Filmde kad\u0131nlarla ilgili bir do\u011fru varsa o da evet, g\u00fc\u00e7l\u00fc olduklar\u0131. Yaln\u0131zl\u0131ktan gelen bir g\u00fc\u00e7 bu; hayatta kalma, her \u015feye ra\u011fmen ya\u015famaya devam etme g\u00fcc\u00fc. \u015eimdi filmden \u00e7\u0131kal\u0131m ve soral\u0131m: Peki kad\u0131nlar yaln\u0131z ve g\u00fc\u00e7l\u00fc olmak zorunda m\u0131? Filmden \u00f6rneklerle devam edelim: Sorunlu ergen o\u011fluyla, babas\u0131 da varken ayn\u0131 evde, anne tek ba\u015f\u0131na ilgilenmek zorunda m\u0131? \u00c7ocuk bak\u0131m eme\u011fine hi\u00e7bir kamusal destek gelmedi\u011fi i\u00e7in okul ya\u015f\u0131ndaki \u00e7ocu\u011funu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 at\u00f6lyenin kullan\u0131lmayan odas\u0131nda saklamak zorunda m\u0131? Adalete g\u00fcvenmedi\u011fi i\u00e7in dayak yedi\u011fi kocas\u0131n\u0131 kendi elleriyle \u00f6ld\u00fcr\u00fcp ya\u015fam sevincini \u00f6yle geri kazanmak zorunda m\u0131? O y\u00fczden bu \u201ckad\u0131n isterse her \u015feyi yapar\u201d ya da ba\u015fka deyi\u015fle \u201cg\u00fc\u00e7l\u00fc kad\u0131n\u201d romantizmini art\u0131k biz kad\u0131nlar yemiyoruz. G\u00fc\u00e7l\u00fc de\u011fil g\u00fcvende olmak istiyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d6rnekler uzar gider. Ama bu yaz\u0131y\u0131 tetikleyen c\u00fcmleyi de \u015furaya not etmeden bitirmeyeyim. \u201cSiz benim elmaslar\u0131ms\u0131n\u0131z\u201d diyor ya y\u00f6netmen kad\u0131n oyuncular\u0131na&#8230; Tam \u201c\u00e7i\u00e7ek\u201d olmaktan kurtulaca\u011f\u0131z, \u015fimdi de \u201celmas\u201d oluveriyoruz! Orta s\u0131n\u0131f evde \u00e7i\u00e7ek, Ferzan \u00d6zpetek filminde elmas, <em>level<\/em> atlad\u0131k, harika! Fakat \u201c\u00e7i\u00e7ek\u201d olmak istemedi\u011fimiz gibi kimsenin \u201celmas\u201d\u0131 da olmak istemiyoruz. Nokta.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ba\u015fta da s\u00f6yledi\u011fim gibi bu yaz\u0131 bir film ele\u015ftirisi de\u011fil, filmde sunulan kad\u0131na bak\u0131\u015fa bir ele\u015ftiri. Biz kad\u0131nlar bir yandan cins k\u0131r\u0131m\u0131na u\u011fray\u0131p \u00f6b\u00fcr yandan kutsal anne, eli neye de\u011fse g\u00fczelle\u015ftiren kad\u0131n gibi bo\u015f pohpohlamalarla y\u00fcceltilirken ayn\u0131 kli\u015feleri bir Ferzan \u00d6zpetek filminde g\u00f6rmek hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131yd\u0131. LGBT\u0130+ toplulu\u011funa dair kli\u015feleri filmleriyle y\u0131kan \u00d6zpetek\u2019ten, kad\u0131nlar\u0131 anlatmak \u00fczere yola \u00e7\u0131kan filminde daha farkl\u0131 bir hikaye bekledim kendi ad\u0131ma san\u0131r\u0131m. Belli ki ka\u00e7\u0131rd\u0131\u011f\u0131m bir nokta varm\u0131\u015f: Nihayetinde kad\u0131n sorununa bak\u0131\u015f da ki\u015finin s\u0131n\u0131fsal konumundan ayr\u0131 tutulamazm\u0131\u015f.<\/p>\n\n\n<ol class=\"wp-block-footnotes\"><li id=\"27c79381-fb60-4caf-b350-0b6f022e2a8e\">Bir Ba\u015fkad\u0131r, Berkun Oya dizisi <a href=\"#27c79381-fb60-4caf-b350-0b6f022e2a8e-link\" aria-label=\"Jump to footnote reference 1\">\u21a9\ufe0e<\/a><\/li><\/ol>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ferzan \u00d6zpetek\u2019in Elmaslar filmi \u00fczerine\u2026 Bug\u00fcne kadar hep LGBT\u0130+ kapsay\u0131c\u0131 filmleriyle tan\u0131y\u0131p sevdi\u011fimiz, Cahil Periler\u2019le g\u00f6nl\u00fcm\u00fcze taht kuran, Serseri May\u0131nlar\u2019la pe\u015finden ta Lecce\u2019lere g\u00f6t\u00fcren Ferzan \u00d6zpetek son filmiyle kad\u0131n meselesini hi\u00e7 mi hi\u00e7 anlamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6z\u00fcm\u00fcze sokmu\u015f oldu. \u00d6yle ki, \u00f6nceki filmlerinde b\u00fct\u00fcn o toplumsal cinsiyet e\u015fitli\u011fi meselesi de kafas\u0131nda sadece liberal bir yan\u0131lsamadan m\u0131 ibaretti&hellip;<\/p>","protected":false},"author":5,"featured_media":10601,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_coblocks_attr":"","_coblocks_dimensions":"","_coblocks_responsive_height":"","_coblocks_accordion_ie_support":"","_eb_attr":"","inline_featured_image":false,"footnotes":"[{\"content\":\"Bir Ba\u015fkad\u0131r, Berkun Oya dizisi\",\"id\":\"27c79381-fb60-4caf-b350-0b6f022e2a8e\"}]"},"categories":[98,1266],"tags":[1473,1546,300],"ppma_author":[1549],"class_list":["post-10600","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultur-sanat","category-lgbti","tag-feminist-elestiri","tag-ferzan-ozpetek","tag-sinema","author-ozlem-kosar"],"authors":[{"term_id":1549,"user_id":0,"is_guest":1,"slug":"ozlem-kosar","display_name":"\u00d6zlem Ko\u015far","avatar_url":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/wp-content\/litespeed\/avatar\/23494c9101089ad44ae88ce9d2f56aac.jpg?ver=1784192493","author_category":"","first_name":"","last_name":"","user_url":"","job_title":"","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10600","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10600"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10600\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10602,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10600\/revisions\/10602"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10601"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10600"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10600"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10600"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mordayanisma.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=10600"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}